8 κεντρικές ερωτήσεις που αξίζει να κάνεις πριν προσπαθήσεις να ελέγξεις το βάρος σου..
Πριν πεις «έχω πρόβλημα με το βάρος μου», κάνε πρώτα αυτές τις ερωτήσεις…
Υπήρχαν περίοδοι στη ζωή μου που το βάρος μου ήταν κάτι που με απασχολούσε έντονα.
Όχι πάντα για τους ίδιους λόγους. Κάποιες φορές είχε να κάνει με την εικόνα μου.
Άλλες φορές με την υγεία μου. Και αρκετές φορές… τα δύο αυτά μπερδεύονταν ακόμα περισσότερο.
Γιατί η αλήθεια είναι αυτή:
μπορείς να έχεις ένα “αδύνατο” σώμα και να μην είσαι υγιής.
Και μπορείς να κυνηγάς ένα συγκεκριμένο σώμα, υιοθετώντας συνήθειες που σε βλάπτουν.
Και αυτό είναι το πραγματικό λάθος.
Η προτεραιότητα δεν είναι να γίνεις απλά πιο αδύνατος/η.
Η προτεραιότητα είναι να είσαι υγιής — σωματικά και ψυχικά.
Ταυτόχρονα όμως, γνωρίζω ότι υπάρχουν άνθρωποι που παλεύουν με το βάρος τους όχι μόνο λόγω επιλογών, αλλά και λόγω βαθύτερων παραγόντων:
περιοριστικές πεποιθήσεις
παλιές εμπειρίες ή τραύματα
βιολογικοί ή γενετικοί παράγοντες
Και αυτό κάνει το ταξίδι ακόμα πιο δύσκολο.
Ίσως να έχεις νιώσει κι εσύ κάποια από τα παρακάτω:
να κοιτάζεσαι στον καθρέφτη και να μην ξέρεις τι να πεις στον εαυτό σου
να αισθάνεσαι άβολα όταν βγαίνεις έξω
να νιώθεις ότι ο κόσμος γύρω σου (ρούχα, καρέκλες, χώροι) δεν είναι φτιαγμένος για σένα
να κουβαλάς ένα βάρος… που δεν είναι μόνο σωματικό
Και μέσα σε όλα αυτά, να λες:
«Πρέπει να κάνω κάτι. Πρέπει να αλλάξω. Πρέπει να τρώω λιγότερο. Πρέπει να κάνω γυμναστική…»
Αλλά πριν ξεκινήσεις άλλη μία προσπάθεια ελέγχου βάρους…
Θέλω να σταματήσεις για λίγο.
Και να κάνεις στον εαυτό σου μερικές ειλικρινείς ερωτήσεις.
8+1, κεντρικές ερωτήσεις που αξίζει να κάνεις πριν προσπαθήσεις να ελέγξεις το βάρος σου..
Πριν μπεις ξανά σε μια διαδικασία αλλαγής, δίαιτας ή “πειθαρχίας”,
σταμάτα για λίγο.
Γιατί πολλές φορές το θέμα δεν είναι τι τρως.
Είναι το πώς ζεις.
Ξεκίνα με αυτές τις ερωτήσεις:
Αναπαύομαι σωστά;
Δίνω πραγματικά χρόνο στο σώμα μου να ξεκουραστεί ή λειτουργώ μόνιμα σε “ένταση”;
Κοιμάμαι καλά;
Ο ύπνος μου είναι ποιοτικός ή απλά “πέφτω για ύπνο”;
Ξυπνάω με ενέργεια ή ήδη κουρασμένος/η;
Πίνω αρκετό νερό;
Ή μπερδεύω τη δίψα με την πείνα μέσα στη μέρα;
Τι ροφήματα καταναλώνω καθημερινά;
Καφές, αναψυκτικά, αλκοόλ, ζάχαρη;
Πόσο επηρεάζουν τελικά την ενέργεια και το σώμα μου;
Τρέφω πραγματικά το σώμα μου;
Τρώω αρκετά φρούτα, λαχανικά και ξηρούς καρπούς;
Ή απλά “γεμίζω” θερμίδες, χωρίς να θρέφω;
Καλύπτω τις ανάγκες μου μέσα στη μέρα;
Έχω σνακ που να μου δίνουν ενέργεια και ταυτόχρονα ικανοποίηση;
Ή φτάνω σε σημεία υπερβολικής πείνας;
Οργανώνω τη μέρα μου ή απλά αντιδρώ σε αυτή;
Έχω μια βασική δομή ή αφήνω τις επιλογές μου στην τύχη και την κούραση;
Έχω αναρωτηθεί ποτέ τι πραγματικά χρειάζομαι;
Μήπως το φαγητό δεν είναι το πρόβλημα… αλλά ο τρόπος που διοχετεύω την ενέργειά μου;
Γιατί όταν καταναλώνεις τροφές που δεν σε εξυπηρετούν, πολλές φορές σημαίνει ότι η ενέργεια και η προσοχή σου δεν πηγαίνουν εκεί που πραγματικά έχεις ανάγκη. Προσπαθώ να διορθώσω κάτι βαθύτερο μέσω του βάρους μου;
Και τότε συμβαίνει κάτι σημαντικό:
επενδύεις χρόνο και ενέργεια σε κάτι που δεν υποστηρίζει ούτε το σώμα σου, ούτε την αίσθηση που θέλεις να έχεις για τον εαυτό σου.
Αντί να ρωτάς μόνο:
«Τι να κόψω; Τι να αλλάξω;»
Δοκίμασε να ρωτήσεις:
👉 «Πού θέλω πραγματικά να δώσω την ενέργειά μου;»
👉 «Τι μου λείπει στην καθημερινότητά μου;»
Και ίσως η πιο σημαντική ερώτηση απ’ όλες:
👉 «Τι μπορώ να αλλάξω στη ζωή μου ώστε να έχω περισσότερο χρόνο και ενέργεια για αυτά που είναι ουσιαστικά για μένα;»
⇒ Ποια ερώτηση, πιστεύεις, απελευθερώνει για εσένα το πρόβλημα;
Δομική Σημείωση: Το κείμενο αυτό δημιουργήθηκε για να δώσει κάποιες ιδέες για αλλαγή στον τρόπο σκέψης. Πάντα κρατάς στο νου σου ότι θα πρέπει να συνεργαστείς με ειδικούς και εξειδικευμένους επιστήμονες αναφορικά με την υγεία σου.
Ποια είναι το συναισθήματά σου στο χώρο εργασίας; Έχεις ποτέ αναρωτηθεί; Από τα χρόνια στο σχολείο, στο Πανεπιστήμιο, κατά τις κοινωνικές εκδηλώσεις αλλά και μέσα στον επαγγελματικό χώρο, τα συναισθήματα καθορίζουν την ποιότητα της καθημερινότητας και των σχέσεων του ανθρώπου. Στο post αυτό σου δίνω τα αποτελέσματα έπειτα από συνεντεύξεις που έγιναν σε 10 εργαζόμενους σε ξενοδοχείο στον ελλαδικό χώρο, το καλοκαίρι του 2019. Ρωτήθηκαν ποια είναι τα συναισθήματα που βιώνουν στο εργασιακό περιβάλλον. Πέραν τούτου, η έρευνα πιο εξειδικευμένα εστιάζει στις σχέσεις μεταξύ των εργαζόμενων και πιο συγκεκριμένα στην εμπειρία κατά τη διαδικασία του training στον επαγγελματικό χώρο. Στόχος είναι η επίγνωση και η βελτίωση της καθημερινότητας του εργαζόμενου. Κατ’ επέκταση η αύξηση της ευχαρίστησης και της ικανοποίησης των εξυπηρετούμενων ανθρώπων κατά τη θερινή σεζόν. Τα στοιχεία που είχαμε ως τότε για την ελληνική πραγματικότητα σε αυτούς τους τομείς ήταν πολύ λίγα. Η έρευνα βασίζεται σε δημοσιεύσεις και ευρήματα για χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ισπανία, η Ελβετία και Αμερική. Καθώς στην εργασία μας διαθέτουμε μεγάλο από το μερίδιο της ζωής μας, τα συναισθήματα μας έχουν σημασία και αντίστοιχο αντίκτυπο.
“Researcher Sigal Barsade observes, ‘You bring your brain to work. You bring your emotions to work. Feelings drive performance.’ Emotions often have a positive impact at work. Learning to manage our most challenging emotions takes effort, but the payoff is big. We learn to deal with problems before they overwhelm us, we’re better team participants, and, most importantly, we increase our sense of control and effectiveness in our lives — both at work and outside of work.” Elizabeth Bakken B.A. M.A. Ms., Emotions at Work.
Ακολουθούν τρία διαγράμματα που παρουσιάζουν συνοπτικά τις απαντήσεις που δόθηκαν από τους εργαζόμενους, σχετικά με:
τα συναισθήματα που βιώνουν στο χώρο εργασίας.
τα χαρακτηριστικά που περιμένουν να έχει ο εκπαιδευτής (trainer) στο χώρο εργασίας.
τα χαρακτηριστικά που πιστεύουν ότι χρειάζεται να έχει ο εκπαιδευόμενος (trainee) στο χώρο εργασίας.
Charts
The emotions employees experience at workplace:
Emotions
Employees
joy
4
respect
2
gratefulness
2
pleasure
1
appreciation
1
feel like home
1
satisfaction
1
friendliness
1
calmness
1
psychological uplift
1
love
1
anger
3
sadness
1
The characteristics that a trainer is expected to have:
Trainer Characteristics
Employees
patient
5
communicative
3
friendly
2
calm
2
explanatory
1
motivating
1
polite
1
willing
1
repetition
1
disciplined
1
experienced
1
teamwork
1
empathy
1
not judgmental
1
The characteristics that an employee being trained needs to have:
Characteristics of the person being trained
Employees
Listen
4
will to learn
4
patience
3
comprehension
2
keep notes
2
smile
2
politeness
2
communicative
1
positive energy
1
practical spirit
1
sociable
1
Συναισθήματα όπως χαρά, σεβασμός, ευγνωμοσύνη, ευχαρίστηση και φιλικότητα αναφέρθηκαν κατά την έρευνα. Σχετικά με το κομμάτι της μάθησης, της εκπαίδευσης και training στο εργασιακό περιβάλλον βρήκαμε ότι για τον εκπαιδευτή οι πιο δημοφιλείς δεξιότητες είναι υπομονή, επικοινωνία, φιλικότητα και για τον εκπαιδευόμενο: ικανότητα να ακούει, θέληση να μάθει και ομοίως με τον εκπαιδευτή (αλλά σε τρίτη θέση κατάταξης) είπαν, την υπομονή. Η εστίαση στην ικανοποίηση του εργαζόμενου προσωπικού μπορεί να συμβάλλει στην επίλυση προβλημάτων άμεσα συνδεδεμένων με την ομαλή, αποτελεσματική αλλά και ευχάριστη διεξαγωγή εργασιών ενός οργανισμού, βελτιώνοντας την καθημερινή εμπειρία εργαζόμενων και εξυπηρετούμενων ανθρώπων.
“I have felt there was nothing for me to do except to devote my labor and energy almost exclusively to the study of Creative Nature…”
AN ACTOR’S HANDBOOK, Constantin Stanislavski, Methuen
Τραγούδια, παραμύθια, ζωγραφιές, χορό μαθαίνουμε ως άνθρωποι από τα πρώτα χρόνια της ζωής μας. Μαθαίνουμε να παίζουμε με τους συμμαθητές μας στην αίθουσα ή στον κήπο του νηπιαγωγείου, δημιουργικά παιχνίδια. Μετά το νηπιαγωγείο, στο δημοτικό σχολείο, παρομοίως: περνάμε αρκετές ώρες μαθαίνοντας μέσα από διδασκαλίες και παραμύθια, εικόνες, σχέδια και τραγούδια. Γίνονται επίσης παρουσιάσεις για να δείξουμε αυτά που έχουμε μάθει σε μουσική, κίνηση, φωνή, ομιλία, γλώσσα. Μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι να μαθαίνουμε να λέμε παραμύθια, να διαβάζουμε πεζά κείμενα και να απαγγέλουμε ποιήματα. Θυμάμαι όταν πήγαινα στο Δημοτικό Σχολείο, αυτό ήταν πολύ σημαντικό για τα παιδιά και τους γονείς, ιδιαιτέρως στις εκδηλώσεις και στις καλοκαιρινές «επιδείξεις». Μαθαίναμε αρκετά σε σχέση με την κίνηση, το χορό, τη μουσισκή και τις τέχνες ευρύτερα, τα αθλήματα και έπειτα πραγματοποιούσαμε αντίστοιχα αφιερώματα. Θυμάμαι πιο συγκεκριμένα ένα ολόκληρο αφιέρωμα που είχαμε κάνει στο Μάνο Χατζιδάκι με μουσικές και κείμενα, αλλά και στους Ολυμπιακούς Αγώνες με κίνηση, ομιλίες και χορογραφίες. Σε άλλες των περιπτώσεων οργανώναμε ολοκληρωμένες γιορτές ως μαθητές, επιλέγαμε τα κείμενα, τα τραγούδια, τα ποιήματα, τις ομιλίες, τα βραβεία. Αυτό γινόταν με παρόμοιο τρόπο σε εκδηλώσεις και γιορτές στο γυμνάσιο και στο λύκειο. Θυμάμαι με πολύ ενθουσιασμό αυτές τις στιγμές.
Θυμάμαι ακόμα στιγμές από τη ζωή στο Πανεπιστήμιο. Μιλώντας από την προσωπική μου εμπειρία, έχω αναφερθεί αρκετές φορές σε αυτή τη θεατρική παράσταση, που ήταν ίσως η πιο δυνατή εμπειρία που είχα σε σχέση με το θέατρο, στο πανεπιστήμιο. Ήταν η συμμετοχή στην παράσταση «Δον Κιχώτης» που ήταν βασισμένη στο μάθημα δημιουργικής γραφής, σχετικά με το ομώνυμο έργο του Θερβάντες. Η παράσταση αυτή ανέβηκε στο Στούντιο Λήδρα με μια ομάδα φοιτητών, το 2004, εκεί την παρουσιάσαμε στο κοινό. Κατά τη δημιουργία της παράστασης μάθαμε αρκετά για το κείμενο, για το πώς μπορούμε να κάνουμε μια διασκευή δημιουργική, να μάθουμε να κινούμαστε στη σκηνή, να χορεύουμε, να συνεργαζόμαστε. Μάθαμε να φτιάχνουμε μάσκες με γύψο, ήρθαμε σε επαφή με το θέατρο σκιών, επίσης διδαχτήκαμε χορό και μουσική φλαμένκο. Συνεργαστήκαμε για να πλάσουμε το σενάριο, να αποστηθίζουμε το κείμενο, να τροποποιούμε κείμενα συνειδητοποιώντας τη δύναμη που έχουν οι ιστορίες σε βάθος χρόνου και το τι μπορούν να μας πούν σε σύγχρονο περιβάλλον. Στη συνέχεια προσεγγίσαμε χορηγούς για να τυπώσουμε το πρόγραμμα της παράστασης. Αφού παίξαμε στο ιστορικό Στούντιο Λήδρα στην Πλάκα, στο κέντρο της Αθήνας, μετά ταξιδέψαμε στις Σέρρες όπου παρουσιάσαμε αυτήν την παράσταση σε ένα φεστιβάλ φοιτητικών θιάσων. Αυτή η εμπειρία υπήρξε αξιοσημείωτη για μένα και φυσικά τη θυμάμαι ακόμα και με νοσταλγία και με όμορφες αναμνήσεις για την καλλιτεχνική, αλλά την εκπαιδευτική της ουσία.
Εισαγωγή σε στοιχεία θεάτρου.
Εξομολογητικά λέω ότι πιστεύω ότι ένα από τα πιο όμορφα πράγματα που μπορεί να βιώσει ως εμπειρία ένας άνθρωπος, είναι πραγματικά η εκπαίδευση του ηθοποιού. Η εκπαίδευση του ηθοποιού είναι για εμένα, από τα πιο όμορφα βιώματα, από τις πιο αξιόλογες εμπειρίες και ποιοτικές εμπειρίες που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος σε οποιαδήποτε ηλικία. Ξεκινώντας από την κίνηση, τη σχέση με το σώμα, την καλή σχέση με την αναπνοή· συνεχίζοντας με την εκπαίδευση για την εκφορά της φωνής με δημιουργικά στοιχεία που μπορεί να περιλαμβάνει, όπως το συναίσθημα, αλλά και βασικά, δομικά στοιχεία όπως η άρθρωση, η επικοινωνία μέσω του σώματος και της κίνησης μέσα στις τάξεις των ηθοποιών, κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας, πριν καν μπει σε επαγγελματική πρόβα, πριν καν βγει στη σκηνή, είναι από τα πιο όμορφα και αυθεντικά βιώματα, που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος. Είναι ένα από τα πιο, ενδεχομένως, ουσιαστικά και δημιουργικά, αν είναι σε καλές συνθήκες στοιχεία που μπορεί να ενσωματώσει ένας άνθρωπος: τα στοιχεία της εκπαίδευσης του ηθοποιού. Σε αυτά προστίθεται η καλλιέργεια της σχέσης με το κείμενο. Όταν συνδέεσαι με ένα κείμενο, εκεί: τι μπορείς να το κάνεις με το σώμα και τη φωνή σου; Εκεί μπορείς πραγματικά να αρχίσεις να αφηγείσαι ιστορίες, με τις πιο ευαίσθητες και δημιουργικές χορδές της ψυχής, της ύπαρξης και του ίδιου του σώματός σου, του πολύτιμου ανθρώπινου σώματος.
Συνδυάζοντας το θέατρο με το Coaching.
Μέσα από αυτό το πάθος, θα έλεγα, το δικό μου, να μοιραστώ αυτά τα φανταστικά και αξιοσημείωτα βιώματα, κυρίως της εκπαίδευσης του ηθοποιού, γράφω σήμερα αυτό εδώ το κείμενο. Είναι ένα από τα πιο βαθιά εξομολογητικά κείμενα που έχω εντάξει σε αυτό εδώ το blog. Η αγάπη μου για την εκπαιδευτική διαδικασία, σε κάποιες των περιπτώσεων, έρχεται σε αντιδιαστολή με τις απαιτήσεις του επαγγέλματος, σε όρους αγοράς εργασίας. Εκεί πέρα τα πράγματα αρχίζουν να διαφοροποιούνται, εκεί πέρα τίθεται το ζήτημα του εισοδήματος και από πού θα έρθει το εισόδημα αυτό. Αυτό το στοιχείο, δυστυχώς ή ευτυχώς, επηρεάζει το σκοπό, τη δημιουργία αλλά και τον τρόπο εκτέλεσης μιας παραγωγής, μιας καλλιτεχνικής παραγωγής, είτε αυτή είναι θεατρική, είτε αφορά στο χορό, είτε σε κάποιο άλλο μεικτό είδος παραστατικών τεχνών. Εκεί αρχίζουν να τίθενται τα πιο σύνθετα ερωτήματα και φυσικά το ερώτημα: αυτό που φτιάχνεις ουσιαστικά: σε ποιον άνθρωπο και για ποιο λόγο απευθύνεται; Πιστεύω ειλικρινά, ότι η παιδεία του ηθοποιού είναι ένα από τα πιο όμορφα και εποικοδομητικά εκπαιδευτικά στοιχεία που μπορεί να λάβει ένας άνθρωπος συνολικά. Σε όλο αυτό το πλαίσιο των ερωτήσεων, έρχεται και προστίθεται η δική μου εμπειρία και επαφή μετά το 2020 κυρίως, με το Coaching. Ιδίως μετά το 2021, οπότε και πιστοποιήθηκα σε επαγγελματικό επίπεδο, στo σύγχρονο Life Coaching και το 2024, όταν ολοκλήρωσα το Coaching AC – Accredited, ο συνδυασμός των ερωτημάτων και τα σημεία συνάντησης των πεδίων γνώσης και δράσης μου, κίνησαν το ενδιαφέρον μου όλο και πιο ενεργά, ώστε να εντοπίζω νέες απαντήσεις.
Το Coaching με έμαθε μεταξύ άλλων, τη μεγάλη ευθύνη που έχει κάποιος επαγγελματίας, όταν αντικείμενο του επαγγέλματός του σχετίζεται τόσο άμεσα με τον άνθρωπο. Η διαδικασία του Coaching κάπως μοιάζει με του ψυχολόγου, ψυχοθεραπευτή, ψυχαναλυτή ή του μέντορα, ωστόσο έχει διαφορετική χροιά και άλλα στοιχεία. Υπάρχουν δομικές διαφορές ανάμεσα σε αυτά που δίνει η ψυχοθεραπεία, το Coaching και το Mentoring, αλλά δεν είναι αντικείμενο αυτού του άρθρου. Όταν ξεκίνησα να μπαίνω στις τάξεις του Coaching, και στη συνέχεια να εργάζομαι ως επαγγελματίας του Coaching, είδα στην πράξη τους θησαυρούς που μπορεί να μου δώσει η εκπαίδευση του ηθοποιού για το επάγγελμα του Coach. Καθώς εργάστηκα και ως βοηθός σκηνοθέτη, έχω υπάρξει και σκηνοθέτης σε έργο, στο παρελθόν είχα δει στην πράξη ότι ο βοηθός σκηνοθέτη και ο σκηνοθέτης να χρειάζεται να “διδάξει” σε έναν ηθοποιό στοιχεία, τα οποία μετέπειτα περνάνε στη σχέση με το κοινό. Από όλα αυτά τα χαρακτηριστικά είχα αντλήσει έμπνευση αλλά και πρακτικά εργαλεία που θα μπορούσαν να προσαρμοστούν και να περαστούν μέσα από το φίλτρο των εργαλείων του Coaching, έτσι ώστε να προσδώσουν αξία στο επάγγελμα του Coach και να δώσουν αντίστοιχη αξία στην εμπειρία του ανθρώπου με τον οποίο συνεργάζομαι, και του ανθρώπου ή των ανθρώπων τους οποίους έχω απέναντί μου.
Στη σκηνή της … ζωής: Δημόσιος Λόγος.
Είχα την ευτυχία ή την ευλογία, να το πω, να έχω και επαφή με αυτό που λέμε Δημόσιος Λόγος μέσα από Μη Κερδοσκοπικές Οργανώσεις. Για τη ρητορική είχα διδαχθεί κάποια πράγματα σε ένα εξάμηνο στο Πάντειο Πανεπιστήμιο από το αντίστοιχο μάθημα, όπως ιστορία της ρητορικής. Όταν μπήκα στον όμιλο Δημόσιου Λόγου και ξεκίνησα το πρόγραμμα των σπουδών, εκεί είδα πραγματικά πόσα στοιχεία μπορούσαν να συνδέουν αυτά που είχα μάθει από την εκπαίδευση του ηθοποιού με αυτά που χρειάζεται ένας δημόσιος ομιλητής, δηλαδή ένας ρήτορας που οφείλει να έχει γνώσεις για τη φωνή του, την κίνηση και το σώμα και πώς αυτά μπορούν να δέσουν αρμονικά, όσο πιο αρμονικά γίνεται, σε ένα ενιαίο έργο που να ταιριάζει με την ομιλία, δηλαδή με αυτό το μήνυμα το οποίο μεταφέρεται μέσω της ομιλίας, το οποίο έχει σχεδιάσει ο ομιλητής να παρουσιάσει στο κοινό. Μέσα από δραστηριότητες όπως διοργάνωση panels, debates και workshops, καθώς και από την εφαρμογή στην πράξη του Coaching & του Mentoring στο πρόγραμμα, έβλεπα πως δίνονται η δυνατότητες μετάδοσης κάποιων δεξιοτήτων που καλούνται να έχουν οι ηθοποιοί, στους ανθρώπους που συμμετέχουν σε εκδηλώσεις Δημοσίου Λόγου. Συνεπώς μπήκα στη διαδικασία να αναδιοργανώσω τις γνώσεις και την μέχρι τότε πείρα μου, με στόχο τις παρουσιάσεις των ομιλιών μέσα στον όμιλο ρητορικής.
Στο όμιλο ρητορικής ερχόμουν σε επαφή με ανθρώπους που φυσικά είχαν ήταν εκεί για να μάθουν ή για να ασκήσουν το δημόσιο λόγο και την ηγεσία στην πράξη, και μάλιστα σε μη κερδοσκοπικό πλαίσιο. Άρα είδα πρακτικά υπό νέο πρίσμα, την αξία που δίνουν στο άτομο, οι δεξιότητες που είχα αρχίσει να μαθαίνω ως σπουδάστρια στη Δραματική Σχολή και μετέπειτα στο μεταπτυχιακό, σε σχέση με το θέατρο και την περφόρμανς. Εκεί πραγματικά άρχισε να ξαναξυπνάει μέσα μου με τελείως διαφορετικό τρόπο αυτό το πρώτο σκίρτημα που ένιωθα πάντα όταν ήμουν σε στάδιο προετοιμασίας για σώμα και φωνή, πριν να βρεθώ μπροστά στο κοινό. Έβλεπα το σώμα και τη φωνή ως δύο πολύτιμες μορφές και δυνατότητες έκφρασης που ένας άνθρωπος μπορεί να καλλιεργήσει, για να επικοινωνήσει μέσω των αισθήσεων, ώστε να δημιουργήσει μια, όσο περισσότερο γίνεται, ουσιαστική επικοινωνία με τον άλλο άνθρωπο.
Διαδικτυακή Συνάντηση: Club Δημοσίου Λόγου.
Στο πεδίο της επαγγελματικής ζωής.
Τα πράγματα γίνονταν ακόμα πιο σοβαρά όταν είδα πόσο αυτές οι δεξιότητες μπορούν να βοηθήσουν έναν άνθρωπο που παλεύει, προβληματίζεται, έχει εμπόδια μέσα στον εργασιακό χώρο και θέλει να εξελιχθεί, να είναι πιο αποτελεσματικός, πιο αποδοτικός ή να ανέβει επαγγελματικά επίπεδα. Εκεί συνειδητοποίησα ότι αυτές οι δεξιότητες που είχα διδαχτεί μέσα στην αίθουσα για την εκπαίδευση του ηθοποιού μπορούν να βοηθήσουν έναν άνθρωπο στην καθημερινότητά του, να έχει καλύτερη σχέση με το σώμα του, καλύτερη σχέση με τους μύες του, πιο αποτελεσματική επικοινωνία, καλύτερη σχέση με την ίδια τη φωνή του και να έχει μια υγιή (όσο περισσότερο γίνεται) φωνή. Επίσης, έβλεπα στις παρουσιάσεις πώς μπορεί ένα άτομο, να αξιοποιεί τις γνώσεις για τα εκφραστικά του μέσα, ώστε να ερμηνεύει τα μηνύματα που έρχονται από την άλλη πλευρά, δηλαδή το σώμα, τη φωνή, το πρόσωπο και το λόγο του συνομιλητή του ή των συνομιλητών του, ώστε να τα αξιοποιεί, προς όφελος μια καλύτερης επικοινωνίας και καλύτερων εργασιακών σχέσεων.
Άρχισα να βλέπω πόση, αν μη τι άλλο, χαρά μπορούσαν να δώσουν αυτά στοιχεία της εκπαίδευσης του ηθοποιού που είχα κάποτε αρχίσει να μαθαίνω ως σπουδάστρια στη Δραματική Σχολή, σε επαγγελματίες από άλλα πεδία. Αν προσθέσουμε σε αυτά και το πόσο κάποιοι άνθρωποι αγαπούν τη μουσική ή το να πηγαίνουν στο θέατρο, ακόμα και αν δεν έχουν φανταστεί τους εαυτούς τους ως δημιουργούς, τότε βλέπουμε πραγματικά πόσο σημαντική μπορεί να είναι η αξία των τεχνών στην εκπαιδευτική διαδικασία για τον άνθρωπο, για τον σύγχρονο άνθρωπο. Αυτό διότι, ουσιαστικά, ο καθένας μπορεί να δει τον εαυτό του στη θέση ενός μικρού δημιουργού που μπορεί να έχει μια καλύτερη σχέση με τη δημιουργία, στην καθημερινότητα, μια καλή σχέση με το σώμα του και την ψυχή του. Μέσα από το βίωμα, θέλησα να περάσω στην πρακτική έρευνα και την επιστημονική έρευνα αυτών των πραγμάτων. Εκεί βλέπουμε πόσο μεγάλη αξία έχουν για την υγεία και την ευεξία του ανθρώπου, η καθημερινή καλή σχέση με το σώμα και τη φωνή του, είτε αυτό το κάνει σε επαγγελματικό, είτε σε ερασιτεχνικό πλαίσιο. Πολλοί άνθρωποι ασχολούνται ερασιτεχνικά με το θέατρο, το χορό ή για παράδειγμα πηγαίνουν σε φεστιβάλ, αφιερώνοντας χρόνο και δημιουργική ενέργεια, προσδίδοντας έτσι επιπλέον καλλιέργεια σε χρόνο εκτός εργασιακού περιβάλλοντος, κάτι το οποίο ενισχύει την ποιότητα ζωής, εισάγωντας νέες προοπτικές έκφρασης και επικοινωνίας. Το υλικό αυτών των εκδηλώσεων έχει αντιστοίχως εκπαιδευτική συμβολή στην καθημερινότητα, αλλά και την εξέλιξη του ανθρώπου.
Ένα μυστικό κλειδί: Η σημασία που έχει το καλό ζέσταμα.
Ένα χαρακτηριστικό πρακτικό, βιωματικό παράδειγμα από την προετοιμασία του ηθοποιού είναι το ζέσταμα. Μπαίνοντας στην κουζίνα ενός ηθοποιού, αυτό που βλέπουμε, όπως και σε έναν αθλητή, κατά έναν περίεργο, ίσως για εσένα που διαβάζεις αυτό το κείμενο, τρόπο, είναι ότι το ζέσταμα είναι μία πάρα πολύ σημαντική διαδικασία μύησης σε αυτό που πρόκειται να ακολουθήσει μέσα στην αίθουσα χορού ή θεάτρου. Είτε πρόκειται για εκφραστική διαδικασία είτε πρόκειται για επαγγελματική, δηλαδή πριν ανέβει στη σκηνή ένας ηθοποιός ή ένας χορευτής, το ζέσταμα για να προετοιμάσει το σώμα του και τη φωνή του, σχετίζεται με τον τρόπο που μεταδίδει το μήνυμα στους άλλους ανθρώπους. Υπάρχουν διαφορετικά συστήματα και πολλές ασκήσεις για το ζέσταμα του σώματος και της φωνής. Μπορείτε να απευθυνθείτε σε ειδικούς ώστε να πάρετε περισσότερες πληροφορίες. Υπάρχει και πλήθος ασκήσεων στο χορό όπως και στο θέατρο, που ένας δημιουργός αξιοποιεί για να ξεκλειδώσει όσο το δυνατόν περισσότερες δημιουργικές πτυχές του σώματος, της φωνητικής έκφρασης και της φαντασίας ως δημιουργικής διαδικασίας. Έχουμε συνηθίσει να μιλάμε για τη φαντασία μέσω των εικόνων και των ιστοριών, όμως και το ίδιο το σώμα μπορεί να γίνει ένας φορέας δημιουργικότητας και ένα όργανο ή ένα μέσο έκφρασης της φαντασίας σε ευρύτερο πλαίσιο. Το πρόσωπο, τα χέρια, τα πόδια, ολόκληρος ο κορμός, ο τρόπος που περπατάει, που κινείται ένας άνθρωπος, ο ρυθμός, ο τρόπος που κινεί τα χέρια του, όλα αυτά μπορούν να δώσουν φαντασία και χρώμα σε μία ομιλία και πολλαπλά νέα σημεία σύζευξης στην επικοινωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ανθρώπων.
Το σύγχρονο Coaching εντάσσει κάποια από αυτά τα στοιχεία σε επαγγελματικό πλαίσιο, στην προετοιμασία του coach και στην καλλιέργεια της σχέσης με τον/την coachee. Προοδευτικά αυτά μεταδίδονται σε κάποιο βαθμό σε ατομικό ή ομαδικό επίπεδο συνεργασίας. Στοιχεία της φωνής, στοιχεία γλώσσας του σώματος και στοιχεία της συναισθηματικής έκφρασης που έχει ο ηθοποιός και ο χορευτής ενισχύουν τους τρόπους επικοινωνίας για κάθε άνθρωπο. Έκφραση των συναισθημάτων χρειάζεται μόνο ένας ηθοποιός, χορευτής, μουσικός, performing artist; Και εντέλει μήπως σχετίζεται και με την καθημερινή μας ζωή; Μέσα από τη δημιουργικότητα και την ενσυνειδητότητα λοιπόν, το σύγχρονο coaching μοιράζεται στοιχεία από αυτά που σχετίζονται με την εκπαίδευση ενός ηθοποιού, όπως είναι το ζέσταμα, η ενσυνειδητότητα, η σχέση του ανθρώπου με το σώμα, τη φωνή, την αναπνοή. Και όπως λέω εξομολογητικά: «Όποιος άνθρωπος αγαπάει τη φωνή αγαπάει την αναπνοή, όποιος αγαπάει την αναπνοή αγαπάει και τη φωνή. Όποιος άνθρωπος αγαπάει το σώμα αγαπάει και την αναπνοή, όποιος αγαπάει την αναπνοή αγαπάει και το σώμα, εντέλει όποιος αγαπάει την αναπνοή αγαπάει τον άνθρωπο, όποιος αγαπάει τον άνθρωπο αγαπάει την αναπνοή.»
Βιωματική ύλη, η αξία της μνήμης.
Σε σχέση με ιστορίες από την προσωπική μου εμπειρία, μοιράστηκα παραπάνω το παράδειγμα της παράστασης Δον Κιχώτης, με τους συμφοιτητές μου, όπως ο Κώστας, η Πολίνα, ο Αλέξανδρος, η Ελίνα, η Κατερίνα, η Λία, η Αναστασία και ο Αντώνης, που ήμασταν μαζί στην παραγωγή. Διδάσκων καθηγητής, ήταν ο Γιάγκος Ανδρεάδης στο μάθημα Δημιουργικής Γραφής και στο Θεατρικό Εργαστήριο μετέπειτα. Στη συνέχεια ήρθαν πρωτόγνωρες και αποκαλυπτικές για τον άνθρωπο στιγμές, μέσα στις Δραματικές Σχολές. Είναι στιγμές που φέρνουν στο φως ότι το σώμα του ανθρώπου, μυστηριώδες αλλά και ιερό διαπερνά χώρο και χρόνο, απελευθερώνοντας τις οδύνες αλλά και τα δώρα του. Υπάρχει ένα ακόμα γεγονός που ήταν σημαντικό και συνέβαλε στο να αλλάξει αρκετά η οπτική μου στα πράγματα, ειδικά μετά το 2020 που ξαναήρθα σε επαφή με αυτό που λέμε Performing Arts μέσα από το Δημόσιο Λόγο. Ήταν η πρώτη μου ομιλία Ice-breaker, στον όμιλο ρητορικής με τον τίτλο: ‘Who Am I?’. Είχα βασίσει αυτή την ομιλία, στην ανάμνησή μου από ένα απόσπασμα περφόρμανς που είχαμε κάνει ως ομάδα, όταν σπούδαζα στη Royal Academy of Dramatic Art. Η φράση αυτή είχε προκύψει από τον αυτοσχεδιασμό μιας ηθοποιού στην πρόβα. Εργαζόμασταν σε ένα κείμενο με την ιστορία της Κιβωτού του Νώε. Αναρωτηθήκαμε τι θα μπορούσε να αποτελέσει μία σύγχρονη κοσμική πλημμύρα, ώστε να θέλει ο άνθρωπος κάποιου είδους κιβωτό για να βρει νόημα και να περάσει σε νέο στάδιο της ύπαρξής του. Τι ανακαλύπτει ένα άτομο στην πορεία, για να φτάσει εκεί που θέλει να φτάσει; Εκεί λοιπόν βρήκα ευκαιρία να τα δω όλα ξανά με άλλο μάτι και να εντοπίσω πώς κάποια πράγματα που έμαθα στο παρελθόν μπορούν να με βοηθήσουν να δώσω μια άλλη τροπή στη ζωή μου, στο σήμερα. Ένα τρίτο σημείο-σταθμός ήταν το εργαστήριο, το ‘My Emotions – My Best Friends’, στο οποίο συνεργαστήκαμε με εθελοντές, για τη μελέτη της ευγνωμοσύνης, που είναι μια κατάσταση του νου, που ενισχύει τη δημιουργικότητα, τη συναισθηματική νοημοσύνη και τη βελτίωση των σχέσεων, αποδεδειγμένα φυσικά, σήμερα, από την επιστήμη με πολλούς τρόπους. Με θεωρητικό, αλλά κυρίως βιωματικό τρόπο καταπιαστήκαμε με το πώς μπορούμε να εντάξουμε γνώσεις για το σώμα και τη φωνή, ώστε να ενισχύσουμε τις επικοινωνιακές μας δεξιότητες, σε πλαίσιο δημόσιας ομιλίας, καλλιεργώντας παράλληλα και δεξιότητες σύγχρονης ηγεσίας. Οι τρεις αυτές μνήμες, ήταν σταθμοί στην πορεία αναζήτησης της εκπαιδευτικής ουσίας, φωτεινοί σηματοδότες σε ένα δαιδαλώδες ταξίδι αυτογνωσίας · με γεμίζουν ευγνωμοσύνη και μου υπενθυμίζουν σε σύγχρονο τόπο, το σκοπό σύνδεσής μου με την τέχνη των ηθοποιών.
Μαθαίνοντας στο πεδίο του Δημόσιου Λόγου – συνδυάζοντας δεξιότητες από το Coachingκαι το Θέατρο.
Ένα πρακτικό μάθημα που έλαβα στο Διεθνή Οργανισμό Δημόσιου Λόγου και Ηγεσίας, μεταξύ άλλων ήταν αυτό: Το “Learning by doing”. Το “Learning by doing” έχει να κάνει με πράγματα που τα μαθαίνεις, κάνοντάς τα, μέσω πράξης, δοκιμών και εμπειρίας. Είτε δεν τα ξέρεις τόσο καλά, είτε τα ξέρεις αρκετά καλά, στην πράξη φαίνονται τα αποτελέσματα. Χρειάζεται η πρακτική, η εμπειρία, το βίωμα, ενίοτε η επανάληψη και αυτό και προσδίδει πραγματικές δεξιότητες. Ακόμα κι αν εκεί γίνονται σφάλματα, το άτομο μαθαίνει στην πράξη ότι “λάθη” γίνονται και μέσω μάθησης, βελτιώνονται ή διορθώνονται. Πέφτεις και σηκώνεσαι. Φυσικά, τίθεται ένα μικρό ζήτημα εδώ, ότι μπορεί να πέσεις και να σηκωθείς σε πράγματα που ήδη κάποιοι άλλοι τα γνωρίζουν πολύ καλά. Δηλαδή, ένας εκπαιδευμένος ηθοποιός για παράδειγμα γνωρίζει πως να κινήσει σώμα του και την φωνή του, ενώ κάποιος που το μαθαίνει ερασιτεχνικά θα χρειαστεί ίσως να κάνει πολλά περισσότερα λάθη για να βρει κάποιον δρόμο, ενώ μπορεί να ρισκάρει και την υγεία ή ασφάλεια σε κάποια σημεία, όπως για παράδειγμα στο ζέσταμα της φωνής. Για το λόγο αυτό, οφείλουμε να επισημαίνουμε την αξία της συμβολής των ειδικών σε εξειδικευμένους τομείς γνώσης και πρακτικής.
Οι παύσεις: μαθαίνοντας σε… πραγματικό σενάριο ζωής.
Αναφορικά με την ιδέα του “Learning by doing”, μέσα στον όμιλο ρητορικής, σε κάποια πλαίσια, μέσω επανάληψης και άσκησης, όπως αναφέρθηκε ήδη παραπάνω, μαθαίνεις να μην φοβάσαι το πιθανό «λάθος». Η γνώση, η έρευνα αλλά σε πολύ μεγάλο βαθμό η δυνατότητα της δοκιμής προσδίδουν πρακτικές εμπειρίες στο βιωματικό υλικό ενός ανθρώπου, ενισχύνοντας δεξιότητες όπως η προσαρμοστικότητα, η ανθεκτικότητα και η ποικιλομορφία. Ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι παύσεις – οι παύσεις όταν μιλάμε είτε σε προσωπική, είτε σε δημόσια σφαίρα. Πολλοί άνθρωποι έχουν μεγάλη αμηχανία στις παύσεις, είτε γιατί δεν ξέρουν τι να πουν, είτε δεν ξέρουν τι να κάνουν ή διότι δεν ξέρουν πώς να διαχειριστούν τις ‘τυχαίες’ παύσεις στην ομιλία ή στις συνομιλίες. Αυτό κατά συνέπεια, μπορεί να προξενεί ζητήματα στην επικοινωνία, στις διαπροσωπικές σχέσεις, στο επαγγελματικό πλαίσιο και στη δημόσια ομιλία. Αυτό που λέω εγώ κάποιες φορές, αντίκτυπο στην προσωπική, κοινωνική και επαγγελματική σφαίρα. Όμως, αν κάποιος ασκηθεί και μάθει να αξιοποιεί τις παύσεις, τότε θα δει ότι κερδίζει ένα ακόμα πολύ όμορφο όπλο ή εργαλείο ή όργανο, ή χρώμα στην παλέτα έκφρασης, στην καθημερινή του επικοινωνία. Τι να κάνει με τις παύσεις; Τι συμβαίνει όταν γίνεται μία παύση; Ίσως… Δεν ξέρω τι να πω, δεν θυμάμαι, έχω αμηχανία, δεν ξέρω τι σκέφτεται ο συνομιλητής μου ή οι άλλοι συνομιλητές μου. Πώς όμως μπορώ να επωφεληθώ από μία παύση ώστε τελικά να μείνω παρών/παρούσα στο παιχνίδι της επικοινωνίας, επωφελούμενος ή επωφελούμενη από την παύση;
Πρακτικά βήματα για επαγγελματίες ή ερασιτέχνες.
Είμαστε στην αρχή του 2026 και σε μεγάλο βαθμό τίθεται ο ρυθμός για όλο το έτος, όπως και το χρώμα, όπως και η υφή. Θέλω να σε παροτρύνω να βάλεις στη ζωή σου τα χρώματα της κίνησης και της φαντασίας, όπως ίσως ένας καλλιτέχνης ή ένας ηθοποιός, να εντάξεις κάποια από αυτά τα στοιχεία στην καθημερινότητά σου, είτε έχουν να κάνουν με το ζέσταμα, είτε με την κίνηση, είτε με τη φαντασία στο σώμα ή στη φωνή, ώστε να δώσεις νέο νόημα στη ζωή σου, στην έκφρασή σου και στις σχέσεις σου με τους άλλους ανθρώπους. Θα δεις πώς αυτά τα στοιχεία μπορούν να εντάξου και άλλες νότες στην καθημερινότητά σου, διεγείροντας τη διαδικασία της νευροπλαστικότητας. Μπορείς να ξεκινήσεις κάποιο εργαστήριο ή κάποιο μάθημα θεάτρου ή χορού που ταιριάζει στα δική σου προσωπικότητα. Μπορείς να εντάξεις στοιχεία αυτοσχεδιασμού είτε στο λόγο, είτε στην κίνηση ευρύτερα, είτε στο χορό. Τόλμα διαφορετικά πράγματα, τόλμα διαφορετικά είδη χορού, τόλμα διαφορετικά είδη θεάτρου ή μουσικής και δες στην πορεία, πώς αυτό μπορεί να εμπλουτίσει την καθημερινότητά σου εκφραστικά ή εκπαιδευτικά.
Ποια δράση επιλέγεις;
Αυτά τα εργαστήρια υπάρχουν σε πολλά επίπεδα, από αρχάριο και ερασιτεχνικό, μέχρι μαθήματα για ανθρώπους με περισσότερη εμπειρία. Ακόμα και αν είσαι επαγγελματίας πάντα έχεις περιθώριο βελτιωθείς. Αν είσαι επαγγελματίας σε παροτρύνω να γνωρίσεις καινούργια συστήματα, να εκλεπτύνεις τις γνώσεις σου που έχεις ήδη, να τις μοιραστείς με άλλους συναδέλφους ή να τις μοιραστείς με ανθρώπους που δεν τα γνωρίζουν επαγγελματικά αυτού του είδους τα στοιχεία. Από όποιο background και αν προέρχεσαι, να δεις πώς αυτά τα χαρακτηριστικά βοηθάνε στο ταξίδι της αυτογνωσίας. Το ταξίδι της αυτογνωσίας είναι ένα μαγικό ταξίδι για τον άνθρωπο που αναλαμβάνει τις ευθύνες του και θέλει να ζήσει με έναν τρόπο θετικό, αφήνοντας ένα θετικό αποτύπωμα στην κοινωνία. Η καλλιτεχνική έκφραση και δημιουργία όπως και το Coaching εντάσσονται μέσα στο μονοπάτι αυτογνωσίας με ποικίλους τρόπους, δομημένους ή πιο αφηρημένους, δημιουργικούς, συστηματικούς ή ελεύθερους.
Μπορείς να εξελίξεις την έκφραση, αλλά μπορείς να βάλεις και ένα πιο εξειδικευμένο ατομικό στόχο. Ίσως επιλέγεις έναν random-ευρύ στόχο όπως, για παράδειγμα, θα δοκιμάσω να κάνω μαθήματα αυτοσχεδιασμού, ή κάτι αρκετά πιο συγκεκριμένο, όπως λεπτομέρειες που θέλεις να μάθεις για τη φωνή και για την κίνησή σου. Υπάρχει κάποια ιδιαίτερη μορφή χορού που θέλεις να ασκήσεις; Ενδεχομένως, να επιθυμείς τη βελτίωση των σχέσεων ή τη διεύρυνση της έκφρασής σου μέσα από το συνδυασμό τέχνης και φύσης. Τι πεδία, πιστεύεις, ότι μπορεί να ανοίξει στη φαντασία σου σε ευρύτερο πλαίσιο έκφρασης, το σώμα, η φωνή και το συναίσθημα; Αλλά και ποιο συγκεκριμένο στόχο θα μπορούσες να βάλεις για να βελτιωθείς μέσα στο 2026;
Μια περιπλάνηση στην επικοινωνία του σώματος, του βλέμματος και της πρόθεσης… Ορισμένες φορές, η πιο ουσιαστική επικοινωνία δεν χρειάζεται λέξεις, καλλιεργείται σε άλλα σημεία. Η κίνηση — είτε σωματική, είτε ψυχική — δημιουργεί ένα άπειρο πεδίο ανταπόκρισης. Τα αόρατα νήματα που ενώνουν (τουλάχιστον) δύο ανθρώπους, αποκαλύπτουν μηνύματα και σχήματα βαθιά ανθρώπινα: η ανάγκη να δούμε και να μας δουν με ποικίλους τρόπους. Η ζωή με έφερε σε τόπους στους οποίους κινούμαι ως performer αλλά και coach, παρατηρώ συχνά πώς η ποιότητα της ανταπόκρισης μπορεί να επηρεάζει τη ροή της σχέσης — είτε πρόκειται για μια πρόβα, μια συνάντηση, ή μια συνομιλία.
Στην Αίθουσα του Χορού
Στον χορό, η ανταπόκριση γίνεται από σώμα σε σώμα, ένα σώμα προτείνει, το άλλο απαντά. Η εμπιστοσύνη χτίζεται μέσα από τη σιωπή των λέξεων και την εκδήλωση της κίνησης. Σε επαγγελματικό περιβάλλον χορού ίσως χρειάζεται μεγαλύτερη ακρίβεια. Αυτό δεν αφορά μόνο τα βήματα, αλλά και το πώς ένα σώμα αφουγκράζεται ένα άλλο — σε ροή της αναπνοής με την αρμονία, την πρόθεση.
Σε μια Κοινωνική Συνάθροιση
Εδώ η “χορογραφία” είναι διαφορετική. Βλέμματα, και κινήσεις του σώματος, μεταδίδουν πληροφορία: ποιος νιώθει άνετα, ποιος περιμένει μια πρόσκληση για επαφή, ποιος άνθρωπος αισθάνεται άβολα ή πιεσμένος. Πώς αυτό φαίνεται; Η ανταπόκριση γίνεται ζήτημα ενσυναίσθησης και συναισθηματικής νοημοσύνης. Το να κινηθείς προς τον άλλον, χωρίς να «παραβιάζεις» το χώρο του, είναι μια τέχνη από μόνο του. Το να μαθαίνει ένας άνθρωπος τα «όριά» του, ώστε να συμπεριφέρεται ανάλογα είναι αρχή για χτίσιμο καλύτερων κοινωνικών δομών και σχέσεων.
Στο Ακαδημαϊκό Περιβάλλον
Εδώ η κίνηση είναι πιο «συγκρατημένη» — όμως υπάρχει. Η στάση του σώματος, η γλώσσα του σώματος όταν κάποιος μιλά, ο τρόπος που ανταποκρινόμαστε σε μια ιδέα που εκφράζεται, μπορεί να απελευθερώσει πολλά μηνύματα. Στην εκπαίδευση, η ανταπόκριση είναι μια γέφυρα ανάμεσα στη θεωρία και στην εμπειρία: το σημείο όπου η γνώση συναντά τη φυσική παρουσία.
Στον Αθλητισμό
Η κίνηση είναι μέσο, η ανταπόκριση είναι ρυθμός. Ο αθλητής δεν κινείται μόνο στο σώμα — κινείται με το βλέμμα, το ένστικτο, την ενέργεια του συμπαίκτη, μεταφέρει ένα ολόκληρο πλαίσιο προετοιμασίας. Στον χώρο αυτόν, η ανταπόκριση δεν είναι πάντα επιλογή· είναι αναγκαιότητα για επιβίωση, συγχρονισμό ή ροή. Αποτυπώνει πολλές δεξιότητες συγκεντρωμένες, σε κάποιες των περιπτώσεων υπόκειται, σε παλίσιο ιεραρχίας.
Στο Επαγγελματικό Περιβάλλον
Εδώ, οι κινήσεις είναι πιο διακριτικές αλλά μπορεί να αποδειχτούν δυναμικές και καθοριστικής σημασίας. Ένα νεύμα, μια παύση, ένας τρόπος που στρέφεις το σώμα σου προς τον συνομιλητή. Ο τρόπος που επιλέγεις να πλαισιώσεις τα λεγόμενά σου ανάλογα με αυτό που ο άνθρωπος καλείται να υπηρετήσει στο επάγγελμά του. Η “κινητική” επικοινωνία φανερώνει διαθέσεις, προθέσεις, προτροπές και όρια — συχνά πριν καν ειπωθεί μια λέξη. Για αυτό και η «σπουδή» της κίνησης είναι χρήσιμη για πολλά εργασιακά περιβάλλοντα. Η ανταπόκριση είναι πράξη με νόημα: δείχνει πως βλέπεις τον άλλον, όχι μόνο ότι τον ακούς. Ενδεχομένως είναι μια επιβεβαίωση του τρόπου με τον οποίον ακούς και δομείς τις επικοινωνίες σου.
Συμπερίληψη: Όταν η Κίνηση και η Ανταπόκριση Έχουν Διαφορετικές Οπτικές
Για κάποια άτομα, η σχέση κίνησης και ανταπόκρισης είναι διαφορετικά αντιληπτή ή και προσβάσιμη. Άτομα στο φάσμα, με κινητικές ή αισθητηριακές διαφοροποιήσεις, βιώνουν την αλληλεπίδραση με άλλο ρυθμό, άλλη ένταση, άλλον “χάρτη”. Η συμπερίληψη ξεκινά όταν αναγνωρίζουμε ότι δεν υπάρχει ένας τρόπος να ανταποκρίνεσαι, αλλά πολλοί — που μπορεί να αποδειχτούν αποτελεσματικοί, έγκυροι και να εμπλουτίσουν τον κόσμο των επικοινωνιακών δυνατοτήτων.
Η Κίνηση των Παιδιών
Τα παιδιά κινούνται πριν μάθουν να μιλούν — και μέσα από αυτή την κίνηση, επικοινωνούν με τον κόσμο. Το άγγιγμα, τα αυθόρμητα απλώματα, τα τινάγματα, τα νεύματα είναι μια μορφή ανακάλυψης του χώρου, του εαυτού, των άλλων ανθρώπων. Η ανταπόκριση των ενηλίκων σε αυτή την κίνηση είναι ουσιαστική. Η παιδική κίνηση μας θυμίζει την πιο καθαρή εκδοχή της αλληλεπίδρασης: ‘παρουσία χωρίς προσδοκία’, ελεύθερο παιχνίδι.
φωτογραφία: Αθήνα, Σεπτέμβριος 2022
Η κίνηση είναι πρόσκληση, εμπεριέχει την ίδια την ανταπόκριση, είναι παρουσία. Κάθε φορά που επιτρέπουμε στην αλληλεπίδραση να γίνει ουσιαστική συνάντηση, δημιουργούμε χώρους αυθεντικής επικοινωνίας — εκεί όπου ο άνθρωπος συναντά τον άνθρωπο, μέσα σε ή πέρα από ρόλους, ενδεχομένως και χωρίς λόγια, μέσα σε εύπλαστα, διευρυμένα και ‘σοφότερα’ σωματικά όρια. Η ‘πλαστικότητά’ μας στην ποικιλότητα της ανθρώπινης εμπειρίας είναι, τελικά, η πιο όμορφη μορφή κίνησης. Στο στάδιο που βρίσκεσαι με ποιοιν τρόπο, πιστεύεις, επωφελείσαι από την κίνηση και την ανταπόκριση; Ποιο πλαίσιο πιστεύεις ότι σου ταιριάζει; Τι μπορείς εσύ να πράξεις;
Κίνηση. Ενδελεχώς τελικά η ζωή είναι σε αέναη κίνηση, το νερό, η φωτιά, τα κύτταρά μας είναι σε αέναη κίνηση. Η γη μας, σε κίνηση αέναη, σε έναν μεγάλο χορό του κόσμου. Αυτό για εμένα αντιπροσώπευε η κίνηση του σώματος. Αυτό το ανθρώπινο σώμα, που γίνεται η μορφή που επικοινωνεί την κίνηση, σε αέναη κίνηση. Μέσα στη φύση, στην πόλη, στο σχολείο, στο μάθημα χορού, στη γιορτή, στο εργασιακό περιβάλλον.
Η κίνηση μέσω του σώματος, ενσωματώνει την επικοινωνία. Ενσωματώνει τις δεξιότητες του ίδιου του σώματος, τη θέληση για επικοινωνία και εντέλει την ίδια την επικοινωνιακή διαδικασία. Άλλοτε περισσότερο επιτυχημένη και άλλοτε λιγότερο. Σε συνεχή κινητικότητα. Σε πεδίο μεταβλητό. Ζωτικότητα, προσαρμοστικότητα, ευλυγισία, φαντασία, υλοποίηση. Όλα αυτά μέσω της κίνησης. Αγάπη, απογοήτευση, μοίρασμα, αποξένωση, Σύνδεση. Κίνηση. Επικοινωνία, κάποιου είδους. Που δημιουργείται τη στιγμή κατά την οποία συντελείται. Τα παιδιά κινούνται. Παίζουν. Χορεύουν. Ασκούνται. Περπατάνε. Αναπτύσσονται. Ένα θαύμα της ζωής που εκτυλίσσεται μέσα από τη διαρκή εκδήλωση της κίνησης.
Έτσι, πολλές φορές, έγινα ένα, με τα μαθήματα χορού. Με τα χρόνια έμαθα να καταγράφω και το εκπαιδευτικό όφελος. Σύνδεση με το σώμα, ενσυνειδητότητα, υγεία. Στοιχείο άρρηκτα συνδεδεμένο και με την ανθρώπινη επικοινωνία. Η στάση του σώματος, η γλώσσα του σώματος, οι χειρονομίες. Διεπιστημονικές προσεγγίσεις. Η κίνηση είναι μια γλώσσα που θα μπορούσε να πει κανείς διεθνής, κι όμως αν ερευνήσει λίγο, θα δει ότι δεν είναι ακριβώς έτσι. Έχει και η κίνηση πάρα πολλούς και χρόνια καταγεγραμμένους κώδικες. Κάτι που σε έναν πολιτισμό είναι εκδήλωση αγάπης ή σεβασμού, σε έναν άλλον μπορεί να εκληφθεί ως προσβολή. Επομένως σε διεθνές περιβάλλον, ενισχύω την προσοχή και τη μέριμνα σχετικά με το πώς κινούμαι. Στην αίθουσα χορού, σίγουρα είναι διαφορετικά, άλλος ο κώδικας. Στο δρόμο, στις κοινωνικές συναθροίσεις, στα εργασιακά περιβάλλοντα, τι πεδίο κίνησης είναι διαθέσιμο; Και πώς κάθε φορά εκφράζομαι; Ένα μεγάλο πεδίο προς διερεύνηση και αξιοποίηση.
Ποια είναι τα οφέλη της κίνησης στη δική σου καθημερινότητα;
Καλό μήνα
Movement. Infinitely, life is in perpetual motion; water, fire, our cells are in perpetual motion. Our earth, in continuous motion, in a miraculous dance of the world. This for me was represented by the movement of the body. This human body, which becomes the form that communicates movement, in infinite manifestation of motion. In nature, in the city, in school, in dance class, in celebration, in the work environment.
Movement through the body, embodies communication. Embodies the skills of the body itself, the will to communicate and ultimately the communication process. Sometimes more successful and sometimes less. In constant mobility. In a variable field. Vitality, adaptability, flexibility, imagination, realization. All this through movement. Love, disappointment, sharing, alienation, Connection. Movement. Communication, of some kind. Created in the moment in which it takes place. Kids move. Kids play. Kids dance. Kids exercise, walk and grow. A miracle of life that unfolds through the constant manifestation of movement.
I became one with dance lessons. Over the years, I learned to record the educational benefit. Connection with the body, mindfulness, health. An element inextricably linked to human communication. Posture, body language, gestures. Interdisciplinary approaches. Movement is a language that one could say is international, and yet if you research a little, you will see that it is not exactly like that. Movement also has many long-established codes. Something that in one culture is an expression of love or respect, in another can be perceived as an insult. Therefore, in an international environment, I increase my attention and care regarding how I move. In the ballroom, it is certainly different, the code is different. On the street, in social gatherings, in work environments, what scope of movement is available? And how do I express myself each time? A large field to explore and exploit.
What are the benefits of movement in your own daily life?
A precious gift, remarkably connected to public speaking, is this: the voice of the speaker. Through voice, humans transmit multiple qualities related to the message. As a result, the essence of communication is penetrated by voice delivery. In the history of rhetoric, we find data on voice, as orator skill. Scientists and practitioners devote research, practice and action, with the intention to improve manifestations of this significant means of human expression.
Speakers can express significant parts of their emotion world through voice. Scientific research shows that humans understand more effectively the emotional state of another person through the hearing of the voice than when seeing the other person (Seppala E., 2017). A study conducted by M. Kraus from Yale University School of Management proves that human sense of hearing the voice is more powerful than the sight concerning the definition of the emotional condition of the speaker. People taking part in the experiment were more accurate regarding sensing the state of people while listening to the voice, rather than when only looking at the expression of the face or seeing the person and hearing the voice (Seppala E., 2017).
The importance of voice attributes is detected throughout the history of rhetoric. Cicero categorized rhetoric into five major subject areas such as: Invention, Arrangement, Style, Memory, and Delivery, which refer to the vocal and further physical performance; rhetoric has been a study of oral communication (Bailey E., 2019). The author, E. Bailey highlights the contribution of the Irish actor and educator Thomas Sheridan (1719-1788) to the characteristics of the oral expression, through the work on elocution; precisely to issues such as articulation, pronunciation, accent, emphasis, tone, pause, pitch and voice control.
Vocal expression is linked to breathing procedure; this is discussed by Dinardo K. (2020) in N. York Times article. According to the author, people breathe approximately 25.000 times a day. Breath affects human health condition as it is proved that it relates to weight control, athletic performance, allergy, mood, stress, focus and other functions of the body (Dinardo, 2020). As voice depends on the breath, particular exercises are designed to support the preparation of the public speaker. Simple exercises are described in “Toastmasters International” Non-Profit Organization, material. One example is this: a person can exhale all the air from the lungs, then the person automatically inhales deeply observing the body at the same time. This procedure needs to be repeated frequently, no more than three or four times at each repetition, as suggested by this exercise approach. Numerous breathing tasks exist and people who want to improve performance can practice daily, according to their needs and goals.
Apart from breath training, the tone of the voice has a significant impact on communication amongst people, as articulated by Tony Robbins team. Data from the field of communication in human relationships, report that only 7% of the meaning is supported by the spoken word and 38% from the tone of communication. The tone is related to the manner used to speak with a person; examples of tones of voice is informal, humorous, respectful, assertive, questioning or conversational (Tony Robbins, 2021). The adequate use of tone helps people achieve their goals. According to team Tony Robbins, there are four characteristics of the tone of voice: a. the pitch: how high or low the voice sounds, b. the pace: how fast or slow according to situation, c. the volume: where one speaks louder or where makes a pause, d. the timbre: the emotional “color” you give to your voice, such as sad or happy.
The voice is essential part of many communication aspects; in public speaking, speakers care about the quality of the message delivery connected to the vocal variety. History of rhetoric teaches that this was an element of study throughout the years of public speaking events and breathing is fundamental element for speakers. Other characteristics, such as the tonality of the voice, affect the communication process more than the spoken word itself. Therefore, experienced speakers develop practices to achieve adequate communication results. Through the voice people receive feelings and decode messages related also to the emotional states’ variety. As a result, the study of voice delivery is part of the public speaking skills education and training, in theory and practice.
Στην όχθη της θάλασσας. Στο νησί. Καλοκαίρι. Τον τελευταίο χρόνο τον πέρασα μόνη μου. Δεν έβλεπα κόσμο. Δε μου άρεσε να μιλάω πολύ. Δε μου αρέσει να μιλάω πολύ. Εσύ είσαι μακρυά. Έτσι όπως ο χρόνος και η φωτιά τα έχουν συνδέσει εσύ είσαι μακριά. Δεν ήθελες να φύγεις, ούτε κι εγώ. Το νησί μας στοιχειώνει. Θέλω να σου μιλήσω. Το θέλω πολύ. Να φτάσω σε σένα. Τα μίλια της θάλασσας μας χωρίζουν και το ατέλειωτο μπλε. Είναι αρκετό. Από εδώ που σου μιλάω, τριγύρω μου, από τις ρωγμές των βράχων στάζουν μηνύματα ποιητών. Από τα μπαλκόνια ακούγονται ψίθυροι. Από το μαγαζάκι της πλατείας φθάνει η μυρωδιά γλυκού κουταλιού στο καζάνι που βράζει. Εσύ λείπεις. Εγώ είμαι εδώ.
Πάει ένας χρόνος που νοίκιασα τούτο εδώ το μικρό σπιτάκι. Ευτυχισμένος χρόνος. Ήρεμος χρόνος. Δεν ήμουν και πολύ δυνατή. Όχι δεν ήμουν. Με την έννοια ότι το σώμα μου, βιολογικά με είχε προδώσει. Το έζησες, το ένιωσες. Από κοντά. Εγώ δεν ήθελα ποτέ να το μάθεις. Σου το ορκίζομαι. Έπεφτα στο πάτωμα σπαράζοντας και παρακαλούσα το Θεό μα με σώσει , να σε σώσει, να σε σώσει ίσως από εμένα. Να με σώσει από εσένα. Να με σώσει από τον εαυτό μου. Αυτό το συναίσθημα τι είναι; Ο παραλογισμός αυτής της σκέψης από πού θρέφεται για πες μου. Ήθελα να σε δω να σε πλησιάσω. Να σε αγγίξω. Να σε γνωρίσω.
Να σε κρατήσω μακρυά μου ήθελα. Να σε γλυτώσω από την αρρώστια. Κανέναν δεν ήθελα να έχω γύρω μου. Κανέναν δεν ήθελα να βλέπω, ούτε να με βλέπει. Έψαχνα μεθόδους που θα μπορούσαν να με κάνουν αόρατη. Να περπατάω και να μη με βλέπουν, να μη μου μιλούν. Αλλοιωμένη πραγματικότητα, μπροστά στα μάτια μου. Ηλεκτρισμένα δίκτυα γύρω μου τα σώματα των ανθρώπων –από τα βρέφη ως του γέροντες. Αφουγκράζομαι απαλά πέλματα, γενιάδες γερόντων, χάδια από γέρικα γυναικεία χέρια, άλλοτε απαλά, άλλοτε γδαρμένα, ψύχος όταν η βέρα εφάπτεται στην επιδερμίδα μου. Σπίθες ζωής από χρυσάφι. Ζωντανό.
Ένας χρόνος πάει… έζησα μόνη, πολύ μόνη. Σαν ο καθένας.
Ηλεκτρισμένα δίκτυα γύρω μου οι λέξεις, έφτιαχναν βουνά από σκουπίδια γύρω μου, να με βουλιάξουν μέσα σε αυτά να με εκδικηθούν. Αδικία.
Πέρσι αντιμετώπισα σοβαρό πρόβλημα υγείας. Για δεύτερη φορά. Στις αναλύσεις των οικονομικών εντύπων δεν χωρούν τα οράματα της νύχτας –εκείνα που παρουσιάζονται την ώρα που έχεις μισανοιχτά- μισόκλειστα τα μάτια σου- μωβ ηλεκτρικά καλώδια γέμιζαν το δωμάτιο και τα κύματά τους με οδηγούσαν σε στιγμές αχρονικές –επικίνδυνες εμπειρίες –σε ποιον να τις αφηγηθείς; Εκείνες τις στιγμές το μυαλό έτρεχε στο διάστημα κι μικρές εκκρήξεις συντελούνταν σε τόπους που δεν μπορούσα να βρω, δεν μπορούσα να ορίσω. Μικρές εκκρήξεις που παράσερναν όλη τη θέλησή μου προς τα πάνω. Και ο χρόνος σβηνόταν πάνω σε μια λευκή παλέτα που άξαφνα έσπαζε και με έριχνε στην γη.
Εσύ προσπάθησες να ρθεις κοντά μου. Αν και δεν ήμουν σε θέση να σφηγηθώ αυτό που περνούσα με όρους που να αισθάνομαι ότι είναι αποδεκτοί από αυτή την κοινωνία. Εσύ ήρθες κοντά μου. Δεν ξέρω αν ποτέ είχες νιώσει κάτι παρόμοιο με αυτό που ένιωθα κι έτσι μόνο τα μάτια μου που κοιτούσες κάτι μέσα σου σε έκανε νε θες να είσαι στο πλάι μου για να νιώθω, με την καρδιά μου ότι έχω κάποιον δίπλα μου, γιατί έτσι τότε ένιωθες κι εσύ. Δεν το ξέρω. Δεν ξέρω. Δεν ξέρω αν ήθελες να είσαι κοντά μου μόνο από αγάπη ή έρωτα ή απλώς επειδή δεν μπορούσες να κάνεις αλλιώς διότι δεν ήσουν σε θέση να αποφασίσεις. Όπως κι εγώ. Έπρεπε να είσαι εκεί. Το ήξερες αλλά δεν ήξερες το γιατί.
Εκείνες τις μέρες που φλεγόμουνα στο μικροσκοπικό δωματιάκι στο Amsterdam, χωρίς τροφή –διότι αρνιόμουν να φάω –λιγοστό νερό, γιατί πλήγωνε το στομάχι μου, κάθε που γύριζα από τα ταξίδια που οργάνωνε ερήμην μου το μυαλό μου μπορούσα να βλέπω τους τοίχους όλων των πολυκατοικιών να σωριάζονται πάνω στο κεφάλι μου. Πήγαινα στο παράθυρο, το άνοιγα, αέρας έπνιγε τα πνευμόνια μου και άρχιζε ένας βήχας που μπορούσε να κρατήσει μέχρι να το σώμα μου να τσακίσει στα δυο και να πάω να σωριαστώ στα δυο στο κρεβάτι μου, στο πάτωμα, στη μπανιέρα, όπου έβρισκα κάθε φορά ότι με βόλευε. Τότε ένιωθα πάλι δυο αμόνια να συμπιέζον το κεφάλι μου και να απομακρύνονται λίγο πριν αυτό να συνθλιβεί ολοκληρωτικά.
Όταν έλειπες όχι πολλά, όχι πολλά-πολλά. Βόλτες μέσα στο μουσείο Van Gogh, ή της Άννας Φρανκ. Να βλέπω τα ποδήλατα, τα τραμ και τις βάρκες να διασχίζουν τα κανάλια. Βουή. Σιωπή. Την ίδια στιγμή. Τα αυτιά να πονάνε από το κρύο, ένα κρύο που δεν είχαν συνηθίσει. Ήταν ωραία όταν ερχόσουν. Άλλοτε μοναξιά. Πάμφωτη.
Όταν ερχόσουν ήμουν μια χαρά κι έτσι δεν μπορούσες να υποψιαστείς τι μου συνέβαινε όταν δεν ήσουν εκεί. Δεν είχα να κάνω και πολλά πράγματα εκείνες τις μέρες. Σπουδές είχαν τελειώσει και με τα λεφτά που είχαν μείνει από την υποτροφία αποφάσισα να μείνω έξι μήνες στην Ολλανδία. Εκεί ξεφύλιζα σαν φάντασμα πια όλα τα βιβλία που είχαν περάσει ως εκείνη τη μέρα από τα μάτια μου, αρνιόμουνα διαβάσω εφημερίδες γιατί με πονούσε το ότι ήταν γραμμένες σε μια άλλη από τη μητρική μου γλώσσα κι αυτό μερικές φορές, όσο περίεργο και αν σου ακούγεται, μπορούσε να γίνει παγερά βίαιο. Μπαινόβγαινα σε ιστοσελίδες στο internet και οι ειδήσεις είχαν γίνει στοιχειά στο κεφάλι μου. Αυτό που ήταν καλό για τη χώρα σου ήταν κακό για τη δική μου. Αυτό που ήταν καλό για τη χώρα μου ήταν κακό για τη χώρα στην οποία έμενα κι όλα αυτά δεν κατέληγαν σε κανένα απολύτως συμπέρασμα. Μερικές φορές, τα ξημερώματα, αστραπές άστραφταν μες από την οθόνη του υπολογιστή μου, άρχισαν περιέργοι ήχοι κι αν δεν έσβηνε μόνος του, τον έσβηνα εγώ και πήγαινα για καφέ. Άθλιο καφέ. Πώς να το πιω μόνη μου. Κι όμως τον έπινα. Γιατί καμιά φορά ερχόσουν εσύ και άστραφτες μες στο φλιτζάνι και μ’ αγκάλιαζες με κάθε γουλιά κι όταν το μαύρο υγρό είχε καταλήξει όλο στο στομάχι μου τότε ζέσταινες τα πέλματά μου, με σκέπαζες με τα παπλώματα, έκλεινες τα μάτια μου κι έφευγες. Ξανά.
Y.Γ: Το παραπάνω απόσπασμα, είναι μέρος από απόπειρα γραφής μυθοπλασίας που έκανα παλιά, είχε αρχίσει το Σεπτέμβριο, του 2011. Στο περιεχόμενο βρίσκεις να μιλάει για “καταστάσεις του νου”, όχι πολύ ευχάριστες. Έτσι ήταν αυτή η persona, που είχα αρχίσει να δημιουργώ. Εντέλει τα ερωτήματα που έθετε, άρχισαν να με οδηγούν στο να θέλω να βρω τις απαντήσεις στην “κανονική-καθημερινή” ζωή. Περίεργο. Αυτή η “ανεπάρκεια” να απαντήσω στα ερωτήματα που έθετε ο χαρακτήρας τη ιστορίας με το μέχρι τότε υπόβαθρό μου, με οδήγησε σε άλλα μονοπάτια, και το βιβλίο, δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί. Ωστόστο, το κείμενο που βρήκα πάλι σήμερα, μου δίνει έναυσμα να κοιτάζω με άλλο μάτι ακόμα και σήμερα ανθρώπους και στην καθημερινή ζωή, που γνωρίζω πόσα ζητήματα μπορεί να έχουν, αλλά να μην ανοίγουν καν το στόμα να αρθρώσουν δυο λέξεις για αυτά. Να μιλάτε. Περισσότερο. Μου το λέει ο χαρακτήρας, από εκείνη την ιστορία, που δεν έχει ολοκληρωθεί, ακόμα. Ευχαριστώ.
Υ.Γ 2: Η φωτογραφία, είναι το Σεπτέμβριο του 2022.
Εδώ και κάποιο χρονικό διάστημα το ChatGPT είχε αρχίσει να θέτει σε ορισμένες περιπτώσεις, ζητήματα σχετικά με την ηθική. Την πρώτη φορά που θυμάμαι να έχει «ένσταση» ήταν όταν θέλησα να δημιουργήσω μια εικόνα που να απεικονίζει μια ανθρώπινη μορφή με πληγές πάνω στο δέρμα. Ήθελα οι σταγόνες αίματος από τις πληγές, να αστράφτουν σαν πολύτιμα πετράδια, με μια αλληγορία. Σύμφωνα με το σκεπτικό μου αυτό έδινα μια αξία. Κατά μια έννοια μια τέτοια αναπαράσταση, εστιάζει στο σημείο που το μεγαλύτερο μέρος του πόνου έχει παρέλθει. Καθώς το μεγαλύτερο μέρος από το «βάσανο» ή «πληγή» ή «τραύμα» έχει περάσει, το κοιτάς σαν ένα δώρο που αφήνει σε εσένα το παρελθόν. Έφτιαξε την πρώτη εικόνα. Ήθελα κάποιες προσαρμογές και ρώτησα αν μπορεί να κάνει τροποποιήσεις. Το ChatGPT εξέφρασε αμφιβολίες. Είπε ότι κάτι τέτοιο αντιπαραβάλλεται σε κάποιες από τις αξίες, καθώς αναπαράγει υπόνοια πόνου ή τραύματος. Για να είμαι ειλικρινής, έμεινα έκθαμβη. Έμεινα να διαβάζω την οπτική που είχε εκφράσει. Εκτός του ότι μου είχε φανεί σωστά στηριγμένη σε επιχειρήματα η προσέγγιση, πριν από λίγες ημέρες είχα εκφράσει κι εγώ παρόμοιες απόψεις σχετικά με την αναπαραγωγή και αναπαράσταση του τραύματος και του πόνου ευρύτερα.
Πιο συγκεκριμένα, περνάω σε άλλο μέσο, με είχε προβληματίσει ένα βίντεο που είχα δει σχετικά με παράνομες υιοθεσίες παιδιών. Απεικόνιζε τους πόνους γέννας, για να συνεχίσει με αφήγηση ακόμα μεγαλύτερων τραυμάτων που σχετίζονται με τον αποχωρισμό από το παιδί στη συνέχεια. Και αυτό εμπεριείχε και άλλα τραύματα σχετιζόμενα με τις μετέπειτα ιστορίες των ατόμων που δόθηκαν σε οικογένειες για υιοθεσία. Άνθρωποι, που αφού ενηλικιώθηκαν, ψάχνουν τις ρίζες τους, αλλά και να βρουν ποιοι είναι οι βιολογικοί γονείς τους.
Πιστεύω ήταν η πρώτη φορά που είδα βίντεο και μου δημιουργήθηκαν τέτοιου είδους ερωτήματα. Αν και είχαν από καιρό αρχίσει να με προβληματίζουν παρεμφερείς καταστάσεις. Αναρωτήθηκα πραγματικά για τη σημασία του να αναπαράγονται τόσο φορτισμένες με πόνο και τραύμα καταστάσεις. Ένιωσα τον πόνο να μεταβιβάζεται άμεσα στον δέκτη του μηνύματος, στο κοινό. Εκεί, όπως προείπα, έπειτα από τόσα χρόνια μου εμφανίστηκε ειλικρινά η απορία, «γιατί;»
Την ώρα που εκτυλίσσεται η σκηνή του πόνου το σώμα του ανθρώπου που είναι εκεί, παράγει αυτές τις ορμόνες και συντονίζεται σε αυτές τις καταστάσεις. Αυτό μεταφέρεται στο κοινό. Με παρόμοιο τρόπο, το σώμα των ανθρώπων, παράγει αυτές τις ορμόνες πόνου, τρόμου, εγκατάλειψης, ματαίωσης κα παρόμοιων καταστάσεων.
Εδώ τίθενται καίρια ζητήματα.
Γιατί να βιώνεται τόσος πόνος;
Γιατί να αναπαράγεται;
Γιατί να μοιράζεται;
Τι επιπτώσεις μπορεί να έχει για τον άνθρωπο;
Αυτά είναι τέσσερα ερωτήματα προς απάντηση. Σίγουρα θα βρεθούν ποικίλες προσεγγίσεις ανάλογα με το θέμα, τον δημιουργό και το κοινό. Όμως, σχετικά με την προσωπική μου οπτική και ζητώ συγχώρεση από κάποια άτομα για αυτό, τείνω πλέον να εντάσσομαι με κάποιες προσεγγίσεις που πρεσβεύουν την όλο και λιγότερο επανάληψη και αναπαραγωγή του «τραύματος». Έχουμε βιώσει τόσα πολλά προσωπικά και συλλογικά τραύματα, που εντέλει, επιστημονικές προσεγγίσεις υποστηρίζουν την εστίαση στο θετικό, θεραπευτικό και επιθυμητό, ώστε να υπάρχει πρόοδος, ευεξία και ευημερία. Έτσι και προσωπικά πια, κάθε φορά ανιχνεύω το λεξιλόγιο και τις επιλογές μου, για την όσο το δυνατόν μικρότερη αναφορά σε παθολογικά και προβληματικά στοιχεία. Εστιάζω σε αντίστοιχο λεξιλόγιο που συγκλίνει σε θετικά αποτελέσματα. Δεν έχει να κάνει με αυτό που αποκαλείται εκεί έξω «τοξική θετικότητα», σχετίζεται άμεσα με υπεύθυνες και ενσυνείδητες επιλογές λεκτικής επικοινωνίας.
Όταν άρχισα τα χρησιμοποιώ το ChatGPT, την άνοιξη του 2023, αρχικά δεν έδινε εικόνες. Για την παραγωγή εικόνων με τεχνητή νοημοσύνη μέχρι πρόσφατα αξιοποιούσα εφαρμογές μέσα από το canva, μεταξύ των οποίων και DALL – E. Η εμπειρία της δημιουργίας ήταν πολύ διαφορετική. Επίσης, δεν έδινε feedback και επιχειρήματα σε σχέση με κάτι που ζητώ. Μπορούσαμε απλώς να πατήσουμε για νέα εκδοχή του αποτελέσματος. Αυτή τη φορά στην παραγωγή εικόνων έγινε λόγος για ζητήματα αξιών και για το αν συμβαδίζουν με τις αξίες του.
Reasoners: AI με ικανότητες επίλυσης προβλημάτων σε ανθρώπινο επίπεδο.
Agents: Συστήματα που μπορούν να αναλαμβάνουν δράση για λογαριασμό των χρηστών – εδώ είμαστε σήμερα.
Innovators: AI που αυτόνομα συμβάλλει στην εφεύρεση και την ανακάλυψη.
Functions or Systems of AI agents & Humans (Organizations): AI που μπορεί να εκτελεί το έργο ενός ολόκληρου τμήματος/οργανισμού»
*Το AGI (Artificial General Intelligence), που συχνά αναφέρεται ως “ισχυρό AI” ή “αληθινό AI”, είναι ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που διαθέτει την ικανότητα να κατανοεί, να μαθαίνει και να εφαρμόζει τη γνώση σε ένα ευρύ φάσμα εργασιών με επάρκεια που μοιάζει με την ανθρώπινη.»
Aυτά τα στάδια έχουν και αντίστοιχες δεξιότητες ανάλογα με το επίπεδο για το οποίο μιλάμε. Κατά την προσωπική μου εμπειρία, η απάντηση και η τοποθέτηση της ΤΝ σχετικά με την απεικόνιση των πληγών που ανέφερα παραπάνω, με παρέπεμψε περισσότερο θα έλεγα εκτός από χαρακτηριστικά κριτικής σκέψης που αποδίδονται στα chatbots, και κάποιου είδους ανατροφοδότησης που σχετίζονται με Reasoners, μου έδωσε την αίσθηση ηθικής και υπευθυνότητας σε εξέλιξη, που έχουν οι AI Agents. Ταυτόχρονα μου δίνουν μια πρόγευση μέλλοντος, για Innovators και Functions or Systems of AI agents & Humans (Organizations). Με ποιο σκεπτικό το λέω αυτό; Μπορεί να σου φανεί «εξωγήινο», αλλά ένα ζήτημα που προκύπτει από την απεικόνιση «τραυματισμένου δέρματος που αιμορραγεί» συνδέεται με κριτήρια ηγεσίας, στρατηγικής σκέψης, κοινωνικής και πολιτισμικής νοημοσύνης, ηθικής συμμόρφωσης και λογοδοσίας. Είναι στοιχείο του αντίκτυπου μιας εικόνας στον δέκτη και αυτό αναλύεται σε πολλά επίπεδα.
Παράδειγμα με διάλογο και δημιουργία εικόνας.
Με βάση αυτή την εμπειρία ξεκίνησα να δημιουργήσω εικόνες για ένα ζήτημα που με απασχολεί πιο έντονα το τελευταίο τρίμηνο και αυτό είναι η “υγιής οικειότητα”. Σκέφτηκα πως αν το ρωτήσω με τρόπο που θίγει τις αξίες του, δε θα με εξυπηρετήσει. Άρα σκέφτηκα να αρχίσω με απλό τρόπο και απλώς έθεσα:
«Hi I want to create an image, human, together, healthy couple, healthy intimacy. Could you help?»
Και μου απάντησε:
Absolutely, I can help with that! To create an image of a healthy couple showing human connection and intimacy in a wholesome, respectful way, I just need a bit more detail to make it exactly what you’re looking for:
Setting or environment – Indoors (e.g. cozy home, bedroom) or outdoors (e.g. beach, park, mountain)?
Appearance of the couple – Age, gender (man/woman, two men, two women, etc.), ethnicity, body types?
Clothing level – Fully clothed, sleepwear, or lightly dressed but still tasteful and appropriate?
Εστιάζω στα στοιχεία που αξιολόγησα ότι χρειάζονται κάποιες δεξιότητες διαχείρισης στην ανταπόκριση στην ερώτησή μου, όπως η έκφραση «respectful way» που ανέφερε. Έπειτα το στοιχείο της δημιουργικότητας για το περιβάλλον, το στιλ, τη διάθεση, την ενδυμασία, αλλά και για τον τύπο των εικονιζόμενων μορφών- ανθρώπων [2. Appearance of the couple – Age, gender (man/woman, two men, two women, etc.), ethnicity, body types?]. Δεν μπορώ να γνωρίζω αν συμφωνείς ή διαφωνείς. Θα είμαι τολμηρή να πω ότι ακόμα και σήμερα ίσως να «ταρακουνούσε» έναν άνθρωπο μια τέτοια διαχείριση της απεικόνισης ενός ζευγαριού; – Εσύ τι πιστεύεις;
Φυσικά συνέχισα το διάλογο, δίνοντας αρκετά περισσότερα και πιο συγκεκριμένα στοιχεία, έχοντας στο νου μου να εκφράζομαι με τρόπο που θα ήταν κατάλληλος, ώστε να ανταποκριθεί. Αλλά αυτή τη φορά δεν έθιξε κάποιο ηθικό ζήτημα, έτσι όπως τα έβαλα στο σύστημα. Θέτω απλώς το παραπάνω ερώτημα για τονίσω κι εγώ τα στοιχεία ευθύνης που έχει η κοινωνία σε πολλά επίπεδα όπως εκπαίδευση, ο δημόσιος τομέας και το εργασιακό περιβάλλον όταν τέτοιου είδους εργαλεία δίνονται για χρήση στον άνθρωπο. Χρειάζονται, πραγματικά, ως και πολύ υψηλού επιπέδου δεξιότητες για να μπορεί να γίνει αποτελεσματική και παραγωγική χρήση τους. Για το λόγο αυτό και ενθαρρύνονται ήδη οι εκπαιδεύσεις από κατάλληλους ανθρώπους και οργανισμούς, στη σημερινή πραγματικότητα που βιώνουμε.
Στο ποικιλόμορφο τοπίο της προσωπικής και επαγγελματικής εξέλιξης, υπάρχει μια άλλοτε ανεπαίσθητη και άλλοτε ισχυρή δύναμη που ίσως υποτιμάται ή περνά απαρατήρητη για το άτομο: η επιρροή των δυσλειτουργικών πεποιθήσεων. Μέσα από χρόνια εμπειρίας, ακόμη και σχετικά με την προσωπική μου ιστορία, είχα παρατηρήσει ότι πολλές δυσλειτουργικές πεποιθήσεις αποτελούσαν εμπόδια στην επίτευξη προσωπικών ονείρων, επιθυμιών και στόχων. Αυτές οι πεποιθήσεις, βαθιά ριζωμένες στη νοητική και ψυχική μας κατάσταση, μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά διάφορες πτυχές της ζωής μας, εμποδίζοντας την προσωπική ανάπτυξη και εμποδίζοντας την πορεία προς την επιτυχία. Ο εντοπισμός και ο μετασχηματισμός αυτών των πεποιθήσεων είναι ένα κρίσιμο ταξίδι για την προώθηση θετικής αλλαγής σε τομείς όπως η προσωπική εικόνα, οι σχέσεις, η συναισθηματική ευεξία, οι διαπροσωπικές ικανότητες, η ακαδημαϊκή επίδοση, η επαγγελματική ανάπτυξη, η αυτο-ηγεσία και η παραγωγικότητα. Συζητώντας με άτομα από διάφορες κοινωνικές ομάδες, ποικίλους τομείς και ετερογενή υπόβαθρα, το συμπέρασμα είναι παρόμοιο. Αυτοί οι άνθρωποι θα μπορούν να επιτύχουν πολύ πιο ξεχωριστά αποτελέσματα, όταν ορίζουν τις δυσλειτουργικές πεποιθήσεις και τις αντικαθιστούν προοδευτικά με ενδυναμωτικές. Σε αυτήν την ανάρτηση, εντοπίζονται 8 τομείς της ανθρώπινης ζωής, καθώς και τι συμβαίνει κυρίως όταν οι δυσλειτουργικές πεποιθήσεις αντικαθίστανται από τις επιθυμητές πεποιθήσεις, οι οποίες ευθυγραμμίζονται με τις πραγματικές προθέσεις.
Προσωπική Εικόνα:
Η αντίληψή μας για τον εαυτό μας διαμορφώνει τις εκφράσεις και τη συμβολή της ύπαρξής μας στον κόσμο. Οι δυσλειτουργικές πεποιθήσεις σχετικά με την προσωπική εικόνα μπορούν να εκδηλωθούν ως αρνητική αυτο-ομιλία, αυτό-αμφισβήτηση ή αυτο-σαμποτάζ. Αυτές οι πεποιθήσεις συχνά προκύπτουν από πρώιμες εμπειρίες ή κοινωνικές προσδοκίες. Η αναγνώριση και η αμφισβήτηση αυτών των πεποιθήσεων είναι το πρώτο βήμα προς την καλλιέργεια μιας πιο υγιούς εικόνας του εαυτού. Η αποδοχή και η αναγνώριση των δυνατών σας σημείων, καλλιεργεί μια νοοτροπία που ενδυναμώνει τις πράξεις σας.
Σχέσεις:
Οι δυσλειτουργικές πεποιθήσεις μπορούν να ρίξουν σκιά στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε και συμμετέχουμε στις σχέσεις. Οι βαθύτατοι φόβοι της απόρριψης ή της εγκατάλειψης μπορεί να οδηγήσουν σε αυτο-σαμποτάζ στις σχέσεις. Ο εντοπισμός και η διαχείριση αυτών των πεποιθήσεων μπορεί να μεταμορφώσει τον τρόπο που συνδεόμαστε με τους άλλους. Η καλλιέργεια μιας νοοτροπίας εμπιστοσύνης και ανοιχτής επικοινωνίας, ενισχύει υγιείς σχέσεις που βασίζονται στον αμοιβαίο σεβασμό και την κατανόηση.
Συναισθηματική Ζωή:
Η συναισθηματική μας ευεξία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το σύστημα πεποιθήσεών μας. Οι δυσλειτουργικές πεποιθήσεις μπορούν να συμβάλουν στο άγχος, το στρες και μια σειρά από αρνητικά συναισθήματα. Η ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης περιλαμβάνει την αναγνώριση αυτών των πεποιθήσεων και τη διαδικασία μεταβολής τοης. Η αντικατάσταση των αυτο-περιοριστικών σκέψεων με θετικές δηλώσεις, δημιουργεί μια βάση για συναισθηματική ανθεκτικότητα και ευεξία.
Διαπροσωπικές Ικανότητες:
Η αποτελεσματική επικοινωνία και οι διαπροσωπικές δεξιότητες είναι ζωτικής σημασίας τόσο στον προσωπικό όσο και στον επαγγελματικό τομέα. Οι δυσλειτουργικές πεποιθήσεις μπορεί να εμποδίσουν την ικανότητά μας να εκφραζόμαστε, οδηγώντας σε παρεξηγήσεις και συγκρούσεις. Εντοπίζοντας και δουλεύοντας πάνω σε αυτές τις πεποιθήσεις, μπορούμε να βελτιώσουμε τις διαπροσωπικές μας ικανότητες, καλλιεργώντας εποικοδομητικές συνδέσεις και συνεργασίες.
Ακαδημαϊκή Επίδοση:
Οι πεποιθήσεις για τις ακαδημαϊκές ικανότητες κάποιου μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την απόδοση. Οι δυσλειτουργικές πεποιθήσεις, όπως ο φόβος της αποτυχίας ή η πεποίθηση της εγγενούς ανικανότητας, μπορούν να γίνουν «αυτοεκπληρούμενες προφητείες». Αμφισβητήστε αυτές τις πεποιθήσεις, εστιάζοντας στην ανάπτυξη και την αξία της μάθησης. Υιοθετήστε μια νοοτροπία συνεχούς βελτίωσης για να ξεκλειδώσετε το πλήρες ακαδημαϊκό σας δυναμικό, το οποίο αποτελεί ένα βήμα προς τη μελλοντική σας ζωή και την ολιστική σας ολοκλήρωση.
Επαγγελματική Ανάπτυξη:
Στον τομέα της επαγγελματικής ανάπτυξης, οι δυσλειτουργικές πεποιθήσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως αόρατα εμπόδια. Η πίστη στις ικανότητές κάποιου και η αξιοποίηση των ευκαιριών είναι απαραίτητη για την επιτυχία. Εντοπίστε και αντικαταστήστε τις περιοριστικές πεποιθήσεις με ενδυναμωτικές και σε αυτή την πτυχή της ζωής σας. Υιοθετήστε μια νοοτροπία εξέλιξης που βλέπει τις προκλήσεις ως ευκαιρίες για μάθηση και εξέλιξη, προωθώντας την καριέρα σας και θέτοντας σχέδια σύμφωνα με τα προσωπικά σας χαρίσματα και δεξιότητες.
Ανάπτυξη Αυτo-ηγεσίας:
Το να είσαι ηγέτης ξεκινά με την ηγεσία του εαυτού σου. Οι δυσλειτουργικές πεποιθήσεις μπορούν να υπονομεύσουν την αυτό-ηγεσία, εμποδίζοντας την προσωπική και επαγγελματική πρόοδο. Αναγνωρίστε και αμφισβητήστε τις πεποιθήσεις που εμποδίζουν την ικανότητά σας να ηγείστε αποτελεσματικά. Καλλιεργήστε την αυτογνωσία και διαμορφώστε μια νοοτροπία υπευθυνότητας και ανθεκτικότητας. Αυτή είναι μια συνεχής πορεία βελτίωσης και προσαρμογής, που απαιτεί μια σύνθεση χαρακτηριστικών και ενεργειών σύμφωνα με την προσωπική σας πορεία ζωής και τις όλο και περισσότερο καθαρές επιλογές.
Παραγωγικότητα:
Οι πεποιθήσεις για την παραγωγικότητα διαμορφώνουν την προσέγγισή μας στην εργασία και την αποτελεσματικότητα. Οι δυσλειτουργικές πεποιθήσεις, όπως η τελειομανία ή η αναβλητικότητα, μπορούν να εμποδίσουν την παραγωγικότητα. Αμφισβητήστε αυτές τις πεποιθήσεις υιοθετώντας μια ρεαλιστική και εποικοδομητική προσέγγιση σε σαφώς προγραμματισμένα καθήκοντα. Αναλύστε τους στόχους σε διαχειρίσιμα βήματα, ιεραρχήστε αποτελεσματικά, προετοιμάστε, εκτελέστε, αξιολογήστε και γιορτάστε μικρές νίκες για να δημιουργήσετε ορμή.
Το ταξίδι του εντοπισμού και του μετασχηματισμού των δυσλειτουργικών πεποιθήσεων σε θετικές δηλώσεις που εξυπηρετούν το όραμά σας, είναι μια συνεχής διαδικασία που ανοίγει το δρόμο για ολιστική προσωπική και επαγγελματική ανάπτυξη. Αντιμετωπίζοντας αυτές τις πεποιθήσεις σε χωριστές κατηγορίες όπως η προσωπική εικόνα, οι σχέσεις, η συναισθηματική ευεξία, οι διαπροσωπικές ικανότητες, η ακαδημαϊκή επίδοση, η επαγγελματική ανάπτυξη, η αυτό-ηγεσία και η παραγωγικότητα, τα άτομα μπορούν να ξεκλειδώσουν πιο αποτελεσματικά τις πραγματικές τους δυνατότητες. Οι προαναφερθείσες κατηγορίες είναι συνήθως στενά συνδεδεμένες. Η δύναμη της αλλαγής ξεκινά με την αυτογνωσία και την προθυμία να αμφισβητήσουμε και να αντικαταστήσουμε τις δυσλειτουργικές πεποιθήσεις με θετικές, ενδυναμωτικές. Αυτό το ταξίδι δεν είναι μόνο μετασχηματιστικό, αλλά και μια απόδειξη της ανθεκτικότητας και της δύναμης που κρύβουμε μέσα μας. Αγκαλιάστε τη διαδικασία, εφαρμόστε και παρακολουθήστε καθώς τα θετικά αποτελέσματα αναπτύσσονται σε κάθε πτυχή της ζωής σας, έτσι ώστε να επιτευχθεί μια ισορροπία μεταξύ προσωπικών και επαγγελματικών πτυχών, καλλιεργώντας μια αίσθηση ολοκλήρωσης.
Το Post είναι βασισμένο στο κείμενο: “Unmask Dysfunctional Beliefs: Clarifying the Path to Personal and Professional Growth.” Βρες περισσότερα: Εδώ.
«Έστίν οὖν τραγωδία μίμησις πράξεως σπουδαίας καί τελείας μέγεθος ἐχούσης, ἡδυσμένῳ λόγῳ, χωρίς ἑκάστῳ τῶν εἰδῶν ἐν τοῖς μορίοις, δρώντων και οὐ δι’ ἀπαγγελίας, δι’ ἐλέου και φόβου περαίνουσα τήν τῶν τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν».
Ποιητική, Αριστοτέλης.
Στο εργαστηριακό μάθημα: «Ηγεσία και Συναισθηματική Νοημοσύνη», του Εργαστηρίου Διαφήμισης και Δημοσίων Σχέσεων -ADandPRLAB, στο Τμήμα Επικοινωνίας Μέσωv και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου, ήμουν στις 3 Απριλίου του 2025. Την ημέρα αυτή, η θεματική αφορούσε το ‘Θεατρικό Εργαστήριο γλώσσας και επικοινωνίας’. Να κάποια εύλογα ερωτήματα που γεννιούνται σχετικά με μια τέτοια παρουσίαση, με μια πρώτη σκέψη.
Τι είναι Ηγεσία;
Τι είναι Συναισθηματική Νοημοσύνη;
Και, πού βρίσκονται οι συνδέσεις με το Θέατρο;
Η αλήθεια είναι πως κάνω αυτό το πράγμα εδώ και αρκετά χρόνια, με ενίοτε τολμηρούς ελιγμούς, που μέσα σε βάθος χρόνου έλαβαν τη μορφή της χορογραφίας. Έτσι με αγάπη περιπλανιέμαι στα μονοπάτια αυτά, άλλοτε σε αχαρτογράφητα νερά και άλλοτε με συγκεκριμένο πλάνο. Κατά τα έτη 2006-2010 φοίτησα σε δυο ελληνικές Σχολές Υποκριτικής, εργάστηκα ως βοηθός σκηνοθέτη και αποφοίτησα από το Μεταπτυχιακό, MA Text&Performance Studies. Προσθέτω σε αυτά την επιχειρηματικότητα, την προσωπική ανάπτυξη, το coaching και το Δημόσιο Λόγο που ήρθαν αργότερα. Όσο χορεύω, τόσο περισσότερο εντοπίζω τα κοινά σημεία ανάμεσα σε όλα αυτά τα πεδία.
Σχετικά με την Ηγεσία, έχουν διατυπωθεί κάποιοι ορισμοί μέσα στην αντίστοιχη βιβλιογραφία. Η Συναισθηματική Νοημοσύνη με απλά λόγια αφορά στην επίγνωση και διαχείριση των συναισθημάτων του ατόμου και στη συνέχεια και των άλλων ανθρώπων, στο βαθμό που αυτό είναι κάθε φορά λιγότερο ή περισσότερο εφικτό. Αναφορικά με την προσωπική μου διαδρομή, κινητήρια δύναμη είναι η αγάπη. Όταν βρίσκεσαι στον ίδιο τόπο, έπειτα από 20 χρόνια, σίγουρα, βλέπεις τα πράγματα από άλλη οπτική. Έχεις περάσει από διαδρομές, που ως φοιτητής ή φοιτήτρια ίσως ούτε που ονειρευόσουν, ή ίσως βούτηξες σε εφιάλτες που δεν μπορούσες καν να διανοηθείς ότι υπάρχουν. Μέσα από όνειρα και εφιάλτες, αγγέλους και δαίμονες, κάπου άρχισα να βλέπω ένα άλλο φως. Να πιάνω «χαρτί και μολύβι» και να καταθέτω τα πράγματα διαφορετικά. Κάπως έτσι ήρθε το Women Founders and Makers το 2022 και άρχισε να «μπαίνει το νερό στο αυλάκι».
Από το 2020 είχαμε αρχίσει με ένα club των Toastmasters Greece, το σεμινάριο «My Emotions, My Best Friends», το οποίο σχεδιάστηκε μετά από δική μου συμμετοχή στο πρόγραμμα «Διαχείριση Κόκκινων Καταστάσεων» από την Coaching Evolution Academy και την Pamela Caravas. Στο εργαστήριο «My Emotions, My Best Friends» καταπιαστήκαμε κυρίως με τα συναισθήματα: ευγνωμοσύνη, συμπόνια, αγάπη και στη συνέχεια με θυμό, πόνο και φόβο, για τα άτομα που παρακολούθησαν το δεύτερο κύκλο. Αυτά μέσα στο πλαίσιο του να πραγματοποιούμε δημόσιες ομιλίες και να βελτιώσουμε δεξιότητες ηγεσίας και δημόσιου λόγου.
Κατά τα έτη 2020-2021, άρχισα και τις «ανασκαφές» στα υπόγεια, τα ντουλάπια και τα μπαούλα, βρίσκοντας και πάλι γραπτά και ιδέες προς επικοινωνία και έκφραση. Έτσι άρχισαν νέες συναντήσεις στις δημιουργικές ομάδες μας, στις οποίες γίνονταν εργαστήρια, εκπαιδεύσεις, αλλά και καλλιτεχνικές εκφραστικές απόπειρες επικοινωνίας. Εντωμεταξύ έλαβα την πρώτη πιστοποίηση στο Life Coaching και στη συνέχεια το 2024, τη δεύτερη στο Coaching AC- Accredited, αυτές μου έδωσαν γνώσεις, εμπειρίες αλλά και αξιοσημείωτα εργαλεία διαχείρισης, αναφορικά με πολλούς τομείς της ζωής, μεταξύ των οποίων, η συναισθηματική νοημοσύνη και η αυτό-εκπαίδευση. Τον Απρίλιο του 2024 κυκλοφόρησε από έναν εκδότη στο Los Angeles και το βιβλίο ‘The Life Coach’s Tool Kit Vol. 2’, στο οποίο έγραψα το δεύτερο κεφάλαιο, εστιάζοντας στην ενσυνειδητότητα, την επικοινωνία και τη δημιουργικότητα. Εκεί περιγράφω αρκετά τηv αλλαγή της ζωής μου μετά το 2014 και πιο συγκεκριμένα μετά το 2018, αλλά και τη μεγαλύτερη αλλαγή που συντελέστηκε κυρίως σχετικά με τη διαχείριση συναισθημάτων και περιοριστικών πεποιθήσεων από το 2020 κι έπειτα. Μιλάω εκεί για τη δύναμη των λέξεων και αναφέρω πως είναι δυνατόν να συμβάλλουν δραστικά στη διαμόρφωση της συναισθηματικής κατάστασης του ανθρώπου.
Μέσα σε όλο αυτόν το κύκλο έρευνας, άρχισε να κάνει όλο και περισσότερο αισθητή την εμφάνισή του, το θέατρο. Ποιοι άραγε ερευνούν με σχολαστικότητα το λόγο και τα συναισθήματα; Μα σε μεγάλο βαθμό, οι ηθοποιοί και οι σκηνοθέτες! Όσο πιο καλά, τόσο το καλύτερο και όσο περισσότερο με επιστημονικούς όρους, τόσο το καλύτερο, τείνω να υποστηρίζω. Επιπλέον, η προσωπική μου περιπέτεια με ώθησε στο να εντείνω την έρευνά μου σχετικά με το θέατρο και την ψυχική υγεία του ανθρώπου μέσα από διαφόρων ειδών κείμενα, αλλά και υλοποιημένες παραστάσεις.
Έτσι, στις 2 Ιουλίου 2024, βρέθηκα στο Global Vision Summit του οργανισμού Writers Capital International Foundation για τη βράβευση του ποιήματος από το Panorama International Literature Festival. Εκεί, πραγματοποίησα την ομιλία: «Deus Ex Machina: Το Θέατρο και ο Ρόλος του ως Μηχανισμός Προσωπικής Εξέλιξης». Αναφέρθηκα στον ορισμό της αρχαίας τραγωδίας του Αριστοτέλη, καθώς, μέσα από την προσέγγισή μου, υπάρχουν ειδικά δυο σημεία που συνδέονται ακαριαία με αυτόν τον κόσμο του ανθρώπου, τον κόσμο των συναισθημάτων. Τα σημεία αυτά που έλκουν πιο συγκεκριμένα την έρευνά μου είναι οι λέξεις: ‘δι’ ἐλέου και φόβου’ και βέβαια, μια πανίσχυρη λέξη κλειδί είναι η κάθαρση, με αναφορά του ορισμού στην ‘παθημάτων κάθαρσιν’. Το μονοπάτι είναι αρχαίο και πολυδαίδαλο, ωστόσο μέχρι σήμερα μας δίνει έναυσμα να μιλήσουμε για αυτό το τόσο (ακόμα) αινιγματικό συναίσθημα του φόβου, αλλά και για το τι μπορεί να σημαίνει ως εμπειρία για τον θεατή, η κάθαρση.
Με μεγάλη χαρά, αποδέχτηκα την πρόσκληση να παρευρεθώ στις 3 Απριλίου 2025 στο μάθημα «Ηγεσία και Συναισθηματική Νοημοσύνη», σε συνεργασία με την Επίκουρη Καθηγήτρια Δήμητρα Ιορδάνογλου και την Αναπληρώτρια Καθηγήτρια και Επικεφαλής του Εργαστηρίου Διαφήμισης και Δημοσίων Σχέσεων -ADandPRLAB, Μπέττυ Τσακαρέστου. Πάτησα το πόδι μου μέσα στο Πάντειο Πανεπιστήμιο όχι ως φοιτήτρια, όπως πριν από είκοσι έτη, αλλά ως ομιλήτρια για εκείνη την ημέρα. Περίπου 20 χρόνια, σαν ένα ποτήρι με νερό και μπροστά μου 100 περίπου πρόσωπα φοιτητών και φοιτητριών του Τμήματος Επικοινωνίας Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου. Ένα απόγευμα για εμένα συγκλονιστικό. Με έκπληξη άκουσα τις ερωτήσεις και επιχείρησα να συνθέσω τις απαντήσεις με βάση τα βιώματα αυτών των χρόνων, κοιτώντας τους φοιτητές και τις φοιτήτριες στα μάτια, ανιχνεύοντας παράλληλα πως μπορεί να φτάνει το μήνυμα, μέσα από τα πρόσωπα και τις κινήσεις τους. Ήταν μια βουτιά στη σχέση με το ακροατήριο, και μια απόπειρα να εισάγω τους ανθρώπους στα πεδία της βιωματικής εμπειρίας και αλληλεπίδρασης, σε ζωντανό και παρόντα χρόνο. Έτσι λοιπόν, μεταξύ άλλων μοιράστηκα μαζί τους όχι τον ορισμό της αρχαίας τραγωδίας αυτή τη φορά, αλλά ένα απόσπασμα από το έργο «Γλάρος» του Αντον Τσέχωφ, και στη συνέχεια άκουσα για τον βιωματικό αντίκτυπο που είχε η γνωριμία με το κείμενο. Όπως επίσης μυστικά σχεδόν μοιραστήκαμε πως είναι δυνατό να γίνει ένα «πάρτυ» από το τίποτα, δίχως να υπάρχουν καν ηχεία (;), αλλά και πώς μέσα στην ‘πραγματικότητα’ που βιώνεται καθημερινά, μπορεί ο καθείς από εμάς να εντοπίσει στιγμές ευγνωμοσύνης. Να συνδεθεί με αυτό το συναίσθημα που σχετίζεται με την συναισθηματική ευεξία, τη διαχείριση χρόνου, τη διαχείριση συναισθήματος, τη βελτίωση των ανθρώπινων σχέσεων και της δημιουργικότητας. Ναι, στην καθημερινότητα, να εντοπίσει στιγμές κατά τις οποίες αισθάνεται ευγνωμοσύνη και να πει «ευχαριστώ». Ένα μεγάλο «ευχαριστώ» από πλευράς μου προς τις υπέροχες διδάσκουσες εκπαιδευτικούς, αλλά και στο σώμα των φοιτητών και φοιτητριών για την παρουσία και το μοίρασμα. Από καρδιάς, Ευχαριστώ.
Δομική Σημείωση: Το κείμενο αυτό δημιουργήθηκε για να δώσει κάποιες ιδέες για αλλαγή στον τρόπο σκέψης. Πάντα κρατάς στο νου σου ότι θα πρέπει να συνεργαστείς με ειδικούς και εξειδικευμένους επιστήμονες αναφορικά με την υγεία σου.
