“I have felt there was nothing for me to do except to devote my labor and energy almost exclusively to the study of Creative Nature…”

AN ACTOR’S HANDBOOK, Constantin Stanislavski, Methuen

Τραγούδια, παραμύθια, ζωγραφιές, χορό μαθαίνουμε ως άνθρωποι από τα πρώτα χρόνια της ζωής μας.  Μαθαίνουμε να παίζουμε με τους συμμαθητές μας στην αίθουσα ή στον κήπο του νηπιαγωγείου, δημιουργικά παιχνίδια. Μετά το νηπιαγωγείο, στο δημοτικό σχολείο, παρομοίως: περνάμε αρκετές ώρες μαθαίνοντας μέσα από διδασκαλίες και παραμύθια, εικόνες, σχέδια και τραγούδια. Γίνονται επίσης παρουσιάσεις για να δείξουμε αυτά που έχουμε μάθει σε μουσική, κίνηση, φωνή, ομιλία, γλώσσα. Μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι να μαθαίνουμε να λέμε παραμύθια, να διαβάζουμε πεζά κείμενα και να απαγγέλουμε ποιήματα. Θυμάμαι όταν πήγαινα στο Δημοτικό Σχολείο, αυτό ήταν πολύ σημαντικό για τα παιδιά και τους γονείς, ιδιαιτέρως στις εκδηλώσεις και στις καλοκαιρινές «επιδείξεις». Μαθαίναμε αρκετά σε σχέση με την κίνηση, το χορό, τη μουσισκή και τις τέχνες ευρύτερα, τα αθλήματα και έπειτα πραγματοποιούσαμε αντίστοιχα αφιερώματα. Θυμάμαι πιο συγκεκριμένα ένα ολόκληρο αφιέρωμα που είχαμε κάνει στο Μάνο Χατζιδάκι με μουσικές και κείμενα, αλλά και στους Ολυμπιακούς Αγώνες με κίνηση, ομιλίες και χορογραφίες. Σε άλλες των περιπτώσεων οργανώναμε ολοκληρωμένες γιορτές ως μαθητές, επιλέγαμε τα κείμενα, τα τραγούδια, τα ποιήματα, τις ομιλίες, τα βραβεία. Αυτό γινόταν με παρόμοιο τρόπο σε εκδηλώσεις και γιορτές στο γυμνάσιο και στο λύκειο. Θυμάμαι με πολύ ενθουσιασμό αυτές τις στιγμές.

Θυμάμαι ακόμα στιγμές από τη ζωή στο Πανεπιστήμιο. Μιλώντας από την προσωπική μου εμπειρία, έχω αναφερθεί αρκετές φορές σε αυτή τη θεατρική παράσταση, που ήταν ίσως η πιο δυνατή εμπειρία που είχα σε σχέση με το θέατρο, στο πανεπιστήμιο. Ήταν η συμμετοχή στην παράσταση «Δον Κιχώτης» που ήταν βασισμένη στο μάθημα δημιουργικής γραφής, σχετικά με το ομώνυμο έργο του Θερβάντες. Η παράσταση αυτή ανέβηκε στο Στούντιο Λήδρα με μια ομάδα φοιτητών, το 2004, εκεί την παρουσιάσαμε στο κοινό. Κατά τη δημιουργία της παράστασης μάθαμε αρκετά για το κείμενο, για το πώς μπορούμε να κάνουμε μια διασκευή δημιουργική, να μάθουμε να κινούμαστε στη σκηνή, να χορεύουμε, να συνεργαζόμαστε. Μάθαμε να φτιάχνουμε μάσκες με γύψο, ήρθαμε σε επαφή με το θέατρο σκιών, επίσης διδαχτήκαμε χορό και μουσική φλαμένκο. Συνεργαστήκαμε για να πλάσουμε το σενάριο, να αποστηθίζουμε το κείμενο, να τροποποιούμε κείμενα συνειδητοποιώντας τη δύναμη που έχουν οι ιστορίες σε βάθος χρόνου και το τι μπορούν να μας πούν σε σύγχρονο περιβάλλον. Στη συνέχεια προσεγγίσαμε χορηγούς για να τυπώσουμε το πρόγραμμα της παράστασης. Αφού παίξαμε στο ιστορικό Στούντιο Λήδρα στην Πλάκα, στο κέντρο της Αθήνας, μετά ταξιδέψαμε στις Σέρρες όπου παρουσιάσαμε αυτήν την παράσταση σε ένα φεστιβάλ φοιτητικών θιάσων. Αυτή η εμπειρία υπήρξε αξιοσημείωτη για μένα και φυσικά τη θυμάμαι ακόμα και με νοσταλγία και με όμορφες αναμνήσεις για την καλλιτεχνική, αλλά την εκπαιδευτική της ουσία.

Εισαγωγή σε στοιχεία θεάτρου.

Εξομολογητικά λέω ότι πιστεύω ότι ένα από τα πιο όμορφα πράγματα που μπορεί να βιώσει ως εμπειρία ένας άνθρωπος, είναι πραγματικά η εκπαίδευση του ηθοποιού. Η εκπαίδευση του ηθοποιού είναι για εμένα, από τα πιο όμορφα βιώματα, από τις πιο αξιόλογες εμπειρίες και ποιοτικές εμπειρίες που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος σε οποιαδήποτε ηλικία. Ξεκινώντας από την κίνηση, τη σχέση με το σώμα, την καλή σχέση με την αναπνοή· συνεχίζοντας με την εκπαίδευση για την εκφορά της φωνής με δημιουργικά στοιχεία που μπορεί να περιλαμβάνει, όπως το συναίσθημα, αλλά και βασικά, δομικά στοιχεία όπως η άρθρωση, η επικοινωνία μέσω του σώματος και της κίνησης μέσα στις τάξεις των ηθοποιών, κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας, πριν καν μπει σε επαγγελματική πρόβα, πριν καν βγει στη σκηνή, είναι από τα πιο όμορφα και αυθεντικά βιώματα, που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος. Είναι ένα από τα πιο, ενδεχομένως, ουσιαστικά και δημιουργικά, αν είναι σε καλές συνθήκες στοιχεία που μπορεί να ενσωματώσει ένας άνθρωπος: τα στοιχεία της εκπαίδευσης του ηθοποιού. Σε αυτά προστίθεται η καλλιέργεια της σχέσης με το κείμενο. Όταν συνδέεσαι με ένα κείμενο, εκεί: τι μπορείς να το κάνεις με το σώμα και τη φωνή σου; Εκεί μπορείς πραγματικά να αρχίσεις να αφηγείσαι ιστορίες, με τις πιο ευαίσθητες και δημιουργικές χορδές της ψυχής, της ύπαρξης και του ίδιου του σώματός σου, του πολύτιμου ανθρώπινου σώματος.

Συνδυάζοντας το θέατρο με το Coaching.

Μέσα από αυτό το πάθος, θα έλεγα, το δικό μου, να μοιραστώ αυτά τα φανταστικά και αξιοσημείωτα βιώματα, κυρίως της εκπαίδευσης του ηθοποιού, γράφω σήμερα αυτό εδώ το κείμενο. Είναι ένα από τα πιο βαθιά εξομολογητικά κείμενα που έχω εντάξει σε αυτό εδώ το blog. Η αγάπη μου για την εκπαιδευτική διαδικασία, σε κάποιες των περιπτώσεων, έρχεται σε αντιδιαστολή με τις απαιτήσεις του επαγγέλματος, σε όρους αγοράς εργασίας. Εκεί πέρα τα πράγματα αρχίζουν να διαφοροποιούνται, εκεί πέρα τίθεται το ζήτημα του εισοδήματος και από πού θα έρθει το εισόδημα αυτό.  Αυτό το στοιχείο, δυστυχώς ή ευτυχώς, επηρεάζει το σκοπό, τη δημιουργία αλλά και τον τρόπο εκτέλεσης μιας παραγωγής, μιας καλλιτεχνικής παραγωγής, είτε αυτή είναι θεατρική, είτε αφορά στο χορό, είτε σε κάποιο άλλο μεικτό είδος παραστατικών τεχνών. Εκεί αρχίζουν να τίθενται τα πιο σύνθετα ερωτήματα και φυσικά το ερώτημα: αυτό που φτιάχνεις ουσιαστικά: σε ποιον άνθρωπο και για ποιο λόγο απευθύνεται; Πιστεύω ειλικρινά, ότι η παιδεία του ηθοποιού είναι ένα από τα πιο όμορφα και εποικοδομητικά εκπαιδευτικά στοιχεία που μπορεί να λάβει ένας άνθρωπος συνολικά. Σε όλο αυτό το πλαίσιο των ερωτήσεων, έρχεται και προστίθεται η δική μου εμπειρία και επαφή μετά το 2020 κυρίως, με το Coaching. Ιδίως μετά το 2021, οπότε και πιστοποιήθηκα σε επαγγελματικό επίπεδο, στo σύγχρονο Life Coaching και το 2024, όταν ολοκλήρωσα το Coaching AC – Accredited, ο συνδυασμός των ερωτημάτων και τα σημεία συνάντησης των πεδίων γνώσης και δράσης μου, κίνησαν το ενδιαφέρον μου όλο και πιο ενεργά, ώστε να εντοπίζω νέες απαντήσεις.

Το Coaching με έμαθε μεταξύ άλλων, τη μεγάλη ευθύνη που έχει κάποιος επαγγελματίας, όταν αντικείμενο του επαγγέλματός του σχετίζεται τόσο άμεσα με τον άνθρωπο. Η διαδικασία του Coaching κάπως μοιάζει με του ψυχολόγου, ψυχοθεραπευτή, ψυχαναλυτή ή του μέντορα, ωστόσο έχει διαφορετική χροιά και άλλα στοιχεία. Υπάρχουν δομικές διαφορές ανάμεσα σε αυτά που δίνει η ψυχοθεραπεία, το Coaching και το Mentoring, αλλά δεν είναι αντικείμενο αυτού του άρθρου. Όταν ξεκίνησα να μπαίνω στις τάξεις του Coaching,  και στη συνέχεια να εργάζομαι ως επαγγελματίας του Coaching, είδα στην πράξη τους θησαυρούς που μπορεί να μου δώσει η εκπαίδευση του ηθοποιού για το επάγγελμα του Coach. Καθώς εργάστηκα και ως βοηθός σκηνοθέτη, έχω υπάρξει και σκηνοθέτης σε έργο, στο παρελθόν είχα δει στην πράξη ότι ο βοηθός σκηνοθέτη και ο σκηνοθέτης να χρειάζεται να “διδάξει” σε έναν ηθοποιό στοιχεία, τα οποία μετέπειτα περνάνε στη σχέση με το κοινό. Από όλα αυτά τα χαρακτηριστικά είχα αντλήσει έμπνευση αλλά και πρακτικά εργαλεία που θα μπορούσαν να προσαρμοστούν και να περαστούν μέσα από το φίλτρο των εργαλείων του Coaching, έτσι ώστε να προσδώσουν αξία στο επάγγελμα του Coach και να δώσουν αντίστοιχη αξία στην εμπειρία του ανθρώπου με τον οποίο συνεργάζομαι, και του ανθρώπου ή των ανθρώπων τους οποίους έχω απέναντί μου.

Στη σκηνή της … ζωής: Δημόσιος Λόγος.

Είχα την ευτυχία ή την ευλογία, να το πω, να έχω και επαφή με αυτό που λέμε Δημόσιος Λόγος μέσα από Μη Κερδοσκοπικές Οργανώσεις. Για τη ρητορική είχα διδαχθεί κάποια πράγματα σε ένα εξάμηνο στο Πάντειο Πανεπιστήμιο από το αντίστοιχο μάθημα, όπως ιστορία της ρητορικής. Όταν μπήκα στον όμιλο Δημόσιου Λόγου και ξεκίνησα το πρόγραμμα των σπουδών, εκεί είδα πραγματικά πόσα στοιχεία μπορούσαν να συνδέουν αυτά που είχα μάθει από την εκπαίδευση του ηθοποιού με αυτά που χρειάζεται ένας δημόσιος ομιλητής, δηλαδή ένας ρήτορας που οφείλει να έχει γνώσεις για τη φωνή του, την κίνηση και το σώμα και πώς αυτά μπορούν να δέσουν αρμονικά, όσο πιο αρμονικά γίνεται, σε ένα ενιαίο έργο που να ταιριάζει με την ομιλία, δηλαδή με αυτό το μήνυμα το οποίο μεταφέρεται μέσω της ομιλίας, το οποίο έχει σχεδιάσει ο ομιλητής να παρουσιάσει στο κοινό. Μέσα από δραστηριότητες όπως διοργάνωση panels, debates και workshops, καθώς και από την εφαρμογή στην πράξη του Coaching & του Mentoring στο πρόγραμμα, έβλεπα πως δίνονται η δυνατότητες μετάδοσης κάποιων δεξιοτήτων που καλούνται να έχουν οι ηθοποιοί, στους ανθρώπους που συμμετέχουν σε εκδηλώσεις Δημοσίου Λόγου. Συνεπώς μπήκα στη διαδικασία να αναδιοργανώσω τις γνώσεις και την μέχρι τότε πείρα μου, με στόχο τις παρουσιάσεις των ομιλιών μέσα στον όμιλο ρητορικής.

Στο όμιλο ρητορικής ερχόμουν σε επαφή με ανθρώπους που φυσικά είχαν ήταν εκεί για να μάθουν ή για να ασκήσουν το δημόσιο λόγο και την ηγεσία στην πράξη, και μάλιστα σε μη κερδοσκοπικό πλαίσιο. Άρα είδα πρακτικά υπό νέο πρίσμα, την αξία που δίνουν στο άτομο, οι δεξιότητες που είχα αρχίσει να μαθαίνω ως σπουδάστρια στη Δραματική Σχολή και μετέπειτα στο μεταπτυχιακό, σε σχέση με το θέατρο και την περφόρμανς. Εκεί πραγματικά άρχισε να ξαναξυπνάει μέσα μου με τελείως διαφορετικό τρόπο αυτό το πρώτο σκίρτημα που ένιωθα πάντα όταν ήμουν σε στάδιο προετοιμασίας για σώμα και φωνή, πριν να βρεθώ μπροστά στο κοινό. Έβλεπα το σώμα και τη φωνή ως δύο πολύτιμες μορφές και δυνατότητες έκφρασης που ένας άνθρωπος μπορεί να καλλιεργήσει, για να επικοινωνήσει μέσω των αισθήσεων, ώστε να δημιουργήσει μια, όσο περισσότερο γίνεται, ουσιαστική επικοινωνία με τον άλλο άνθρωπο.

Στο πεδίο της επαγγελματικής ζωής.

Τα πράγματα γίνονταν ακόμα πιο σοβαρά όταν είδα πόσο αυτές οι δεξιότητες μπορούν να βοηθήσουν έναν άνθρωπο που παλεύει, προβληματίζεται, έχει εμπόδια μέσα στον εργασιακό χώρο και θέλει να εξελιχθεί, να είναι πιο αποτελεσματικός, πιο αποδοτικός ή να ανέβει επαγγελματικά επίπεδα. Εκεί συνειδητοποίησα ότι αυτές οι δεξιότητες που είχα διδαχτεί μέσα στην αίθουσα για την εκπαίδευση του ηθοποιού μπορούν να βοηθήσουν έναν άνθρωπο στην καθημερινότητά του, να έχει καλύτερη σχέση με το σώμα του, καλύτερη σχέση με τους μύες του, πιο αποτελεσματική επικοινωνία, καλύτερη σχέση με την ίδια τη φωνή του και να έχει μια υγιή (όσο περισσότερο γίνεται) φωνή. Επίσης, έβλεπα στις παρουσιάσεις πώς μπορεί  ένα άτομο, να αξιοποιεί τις γνώσεις για τα εκφραστικά του μέσα, ώστε να ερμηνεύει τα μηνύματα που έρχονται από την άλλη πλευρά, δηλαδή το σώμα, τη φωνή, το πρόσωπο και το λόγο του συνομιλητή του ή των συνομιλητών του, ώστε να τα αξιοποιεί, προς όφελος μια καλύτερης επικοινωνίας και καλύτερων εργασιακών σχέσεων.

Άρχισα να βλέπω πόση, αν μη τι άλλο, χαρά μπορούσαν να δώσουν αυτά στοιχεία της εκπαίδευσης του ηθοποιού που είχα κάποτε αρχίσει να μαθαίνω ως σπουδάστρια στη Δραματική Σχολή, σε επαγγελματίες από άλλα πεδία. Αν προσθέσουμε σε αυτά και το πόσο κάποιοι άνθρωποι αγαπούν τη μουσική ή το να πηγαίνουν στο θέατρο, ακόμα και αν δεν έχουν φανταστεί τους εαυτούς τους ως δημιουργούς, τότε βλέπουμε πραγματικά πόσο σημαντική μπορεί να είναι η αξία των τεχνών στην εκπαιδευτική διαδικασία για τον άνθρωπο, για τον σύγχρονο άνθρωπο. Αυτό διότι, ουσιαστικά, ο καθένας μπορεί να δει τον εαυτό του στη θέση ενός μικρού δημιουργού που μπορεί να έχει μια καλύτερη σχέση με τη δημιουργία, στην καθημερινότητα, μια καλή σχέση με το σώμα του και την ψυχή του. Μέσα από το βίωμα, θέλησα να περάσω στην πρακτική έρευνα και την επιστημονική έρευνα αυτών των πραγμάτων. Εκεί βλέπουμε πόσο μεγάλη αξία έχουν για την υγεία και την ευεξία του ανθρώπου, η καθημερινή καλή σχέση με το σώμα και τη φωνή του, είτε αυτό το κάνει σε επαγγελματικό, είτε σε ερασιτεχνικό πλαίσιο. Πολλοί άνθρωποι ασχολούνται ερασιτεχνικά με το θέατρο, το χορό ή για παράδειγμα πηγαίνουν σε φεστιβάλ, αφιερώνοντας χρόνο και δημιουργική ενέργεια, προσδίδοντας έτσι επιπλέον καλλιέργεια σε χρόνο εκτός εργασιακού περιβάλλοντος, κάτι το οποίο ενισχύει την ποιότητα ζωής, εισάγωντας νέες προοπτικές έκφρασης και επικοινωνίας. Το υλικό αυτών των εκδηλώσεων έχει αντιστοίχως εκπαιδευτική συμβολή στην καθημερινότητα, αλλά και την εξέλιξη του ανθρώπου.

Ένα μυστικό κλειδί: Η σημασία που έχει το καλό ζέσταμα.

Ένα χαρακτηριστικό πρακτικό, βιωματικό παράδειγμα από την προετοιμασία του ηθοποιού είναι το ζέσταμα. Μπαίνοντας στην κουζίνα ενός ηθοποιού, αυτό που βλέπουμε, όπως και σε έναν αθλητή, κατά έναν περίεργο, ίσως για εσένα που διαβάζεις αυτό το κείμενο, τρόπο, είναι ότι το ζέσταμα είναι μία πάρα πολύ σημαντική διαδικασία μύησης σε αυτό που πρόκειται να ακολουθήσει μέσα στην αίθουσα χορού ή θεάτρου. Είτε πρόκειται για εκφραστική διαδικασία είτε πρόκειται για επαγγελματική, δηλαδή πριν ανέβει στη σκηνή ένας ηθοποιός ή ένας χορευτής, το ζέσταμα για να προετοιμάσει το σώμα του και τη φωνή του, σχετίζεται με τον τρόπο που μεταδίδει το μήνυμα στους άλλους ανθρώπους. Υπάρχουν διαφορετικά συστήματα και πολλές ασκήσεις για το ζέσταμα του σώματος και της φωνής. Μπορείτε να απευθυνθείτε σε ειδικούς ώστε να πάρετε περισσότερες πληροφορίες. Υπάρχει και πλήθος ασκήσεων στο χορό όπως και στο θέατρο, που ένας δημιουργός αξιοποιεί για να ξεκλειδώσει όσο το δυνατόν περισσότερες δημιουργικές πτυχές του σώματος, της φωνητικής έκφρασης και της φαντασίας ως δημιουργικής διαδικασίας. Έχουμε συνηθίσει να μιλάμε για τη φαντασία μέσω των εικόνων και των ιστοριών, όμως και το ίδιο το σώμα μπορεί να γίνει ένας φορέας δημιουργικότητας και ένα όργανο ή ένα μέσο έκφρασης της φαντασίας σε ευρύτερο πλαίσιο. Το πρόσωπο, τα χέρια, τα πόδια, ολόκληρος ο κορμός, ο τρόπος που περπατάει, που κινείται ένας άνθρωπος, ο ρυθμός, ο τρόπος που κινεί τα χέρια του, όλα αυτά μπορούν να δώσουν φαντασία και χρώμα σε μία ομιλία και πολλαπλά νέα σημεία σύζευξης στην επικοινωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ανθρώπων.

Το σύγχρονο Coaching εντάσσει κάποια από αυτά τα στοιχεία σε επαγγελματικό πλαίσιο, στην προετοιμασία του coach και στην καλλιέργεια της σχέσης με τον/την coachee. Προοδευτικά αυτά μεταδίδονται σε κάποιο βαθμό σε ατομικό ή ομαδικό επίπεδο συνεργασίας. Στοιχεία της φωνής, στοιχεία γλώσσας του σώματος και στοιχεία της συναισθηματικής έκφρασης που έχει ο ηθοποιός και ο χορευτής ενισχύουν τους τρόπους επικοινωνίας για κάθε άνθρωπο. Έκφραση των συναισθημάτων χρειάζεται μόνο ένας ηθοποιός, χορευτής, μουσικός, performing artist; Και εντέλει μήπως σχετίζεται και με την καθημερινή μας ζωή; Μέσα από τη δημιουργικότητα και την ενσυνειδητότητα λοιπόν, το σύγχρονο coaching μοιράζεται στοιχεία από αυτά που σχετίζονται με την εκπαίδευση ενός ηθοποιού, όπως είναι το ζέσταμα, η ενσυνειδητότητα, η σχέση του ανθρώπου με το σώμα, τη φωνή, την αναπνοή. Και όπως λέω εξομολογητικά: «Όποιος άνθρωπος αγαπάει τη φωνή αγαπάει την αναπνοή, όποιος αγαπάει την αναπνοή αγαπάει και τη φωνή. Όποιος άνθρωπος αγαπάει το σώμα αγαπάει και την αναπνοή, όποιος αγαπάει την αναπνοή αγαπάει και το σώμα, εντέλει όποιος αγαπάει την αναπνοή αγαπάει τον άνθρωπο, όποιος αγαπάει τον άνθρωπο αγαπάει την αναπνοή.»

Βιωματική ύλη, η αξία της μνήμης.

Σε σχέση με ιστορίες από την προσωπική μου εμπειρία, μοιράστηκα παραπάνω το παράδειγμα της παράστασης Δον Κιχώτης, με τους συμφοιτητές μου, όπως ο Κώστας, η Πολίνα, ο Αλέξανδρος, η Ελίνα, η Κατερίνα, η Λία, η Αναστασία και ο Αντώνης, που ήμασταν μαζί στην παραγωγή. Διδάσκων καθηγητής, ήταν ο Γιάγκος Ανδρεάδης στο μάθημα Δημιουργικής Γραφής και στο Θεατρικό Εργαστήριο μετέπειτα.  Στη συνέχεια ήρθαν πρωτόγνωρες και αποκαλυπτικές για τον άνθρωπο στιγμές, μέσα στις Δραματικές Σχολές. Είναι στιγμές που φέρνουν στο φως ότι το σώμα του ανθρώπου, μυστηριώδες αλλά και ιερό διαπερνά χώρο και χρόνο, απελευθερώνοντας τις οδύνες αλλά και τα δώρα του. Υπάρχει ένα ακόμα γεγονός που ήταν σημαντικό και συνέβαλε στο να αλλάξει αρκετά η οπτική μου στα πράγματα, ειδικά μετά το 2020 που ξαναήρθα σε επαφή με αυτό που λέμε Performing Arts μέσα από το Δημόσιο Λόγο. Ήταν η πρώτη μου ομιλία Ice-breaker, στον όμιλο ρητορικής με τον τίτλο: ‘Who Am I?’. Είχα βασίσει αυτή την ομιλία, στην ανάμνησή μου από ένα απόσπασμα περφόρμανς που είχαμε κάνει ως ομάδα, όταν σπούδαζα στη Royal Academy of Dramatic Art. Η φράση αυτή είχε προκύψει από τον αυτοσχεδιασμό μιας ηθοποιού στην πρόβα. Εργαζόμασταν σε ένα κείμενο με την ιστορία της Κιβωτού του Νώε. Αναρωτηθήκαμε τι θα μπορούσε να αποτελέσει μία σύγχρονη κοσμική πλημμύρα, ώστε να θέλει ο άνθρωπος κάποιου είδους κιβωτό για να βρει νόημα και να περάσει σε νέο στάδιο της ύπαρξής του. Τι ανακαλύπτει ένα άτομο στην πορεία, για να φτάσει εκεί που θέλει να φτάσει; Εκεί λοιπόν βρήκα ευκαιρία να τα δω όλα ξανά με άλλο μάτι και να εντοπίσω πώς κάποια πράγματα που έμαθα στο παρελθόν μπορούν να με βοηθήσουν να δώσω μια άλλη τροπή στη ζωή μου, στο σήμερα. Ένα τρίτο σημείο-σταθμός ήταν το εργαστήριο, το ‘My Emotions – My  Best Friends’, στο οποίο συνεργαστήκαμε με εθελοντές, για τη μελέτη της ευγνωμοσύνης, που είναι μια κατάσταση του νου, που ενισχύει τη δημιουργικότητα, τη συναισθηματική νοημοσύνη και τη βελτίωση των σχέσεων, αποδεδειγμένα φυσικά, σήμερα, από την επιστήμη με πολλούς τρόπους. Με θεωρητικό, αλλά κυρίως βιωματικό τρόπο καταπιαστήκαμε με το πώς μπορούμε να εντάξουμε γνώσεις για το σώμα και τη φωνή, ώστε να ενισχύσουμε τις επικοινωνιακές μας δεξιότητες, σε πλαίσιο δημόσιας ομιλίας, καλλιεργώντας παράλληλα και δεξιότητες σύγχρονης ηγεσίας. Οι τρεις αυτές μνήμες, ήταν σταθμοί στην πορεία αναζήτησης της εκπαιδευτικής ουσίας, φωτεινοί σηματοδότες σε ένα δαιδαλώδες ταξίδι αυτογνωσίας · με γεμίζουν ευγνωμοσύνη και μου υπενθυμίζουν σε σύγχρονο τόπο, το σκοπό σύνδεσής μου με την τέχνη των ηθοποιών.

Μαθαίνοντας στο πεδίο του Δημόσιου Λόγου – συνδυάζοντας δεξιότητες από το Coaching και το Θέατρο.

Ένα πρακτικό μάθημα που έλαβα στο Διεθνή Οργανισμό Δημόσιου Λόγου και Ηγεσίας, μεταξύ άλλων ήταν αυτό: Το “Learning by doing”. Το “Learning by doing” έχει να κάνει με πράγματα που τα μαθαίνεις, κάνοντάς τα, μέσω πράξης, δοκιμών και εμπειρίας. Είτε δεν τα ξέρεις τόσο καλά, είτε τα ξέρεις αρκετά καλά, στην πράξη φαίνονται τα αποτελέσματα. Χρειάζεται η πρακτική, η εμπειρία, το βίωμα, ενίοτε η επανάληψη και αυτό και προσδίδει πραγματικές δεξιότητες. Ακόμα κι αν εκεί γίνονται σφάλματα, το άτομο μαθαίνει στην πράξη ότι “λάθη” γίνονται και μέσω μάθησης, βελτιώνονται ή διορθώνονται. Πέφτεις και σηκώνεσαι. Φυσικά, τίθεται ένα μικρό ζήτημα εδώ, ότι μπορεί να πέσεις και να σηκωθείς σε πράγματα που ήδη κάποιοι άλλοι τα γνωρίζουν πολύ καλά. Δηλαδή, ένας εκπαιδευμένος ηθοποιός για παράδειγμα γνωρίζει πως να κινήσει σώμα του και την φωνή του, ενώ κάποιος που το μαθαίνει ερασιτεχνικά θα χρειαστεί ίσως να κάνει πολλά περισσότερα λάθη για να βρει κάποιον δρόμο, ενώ μπορεί να ρισκάρει και την υγεία ή ασφάλεια σε κάποια σημεία, όπως για παράδειγμα στο ζέσταμα της φωνής. Για το λόγο αυτό, οφείλουμε να επισημαίνουμε την αξία της συμβολής των ειδικών σε εξειδικευμένους τομείς γνώσης και πρακτικής.

Οι παύσεις: μαθαίνοντας σε… πραγματικό σενάριο ζωής.

Αναφορικά με την ιδέα του “Learning by doing”, μέσα στον όμιλο ρητορικής, σε κάποια πλαίσια, μέσω επανάληψης και άσκησης, όπως αναφέρθηκε ήδη παραπάνω, μαθαίνεις να μην φοβάσαι το πιθανό «λάθος». Η γνώση, η έρευνα αλλά σε πολύ μεγάλο βαθμό η δυνατότητα της δοκιμής προσδίδουν πρακτικές εμπειρίες στο βιωματικό υλικό ενός ανθρώπου, ενισχύνοντας δεξιότητες όπως η προσαρμοστικότητα, η ανθεκτικότητα και η ποικιλομορφία. Ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι παύσεις – οι  παύσεις όταν μιλάμε είτε σε προσωπική, είτε σε δημόσια σφαίρα. Πολλοί άνθρωποι έχουν μεγάλη αμηχανία στις παύσεις, είτε γιατί δεν ξέρουν τι να πουν, είτε δεν ξέρουν τι να κάνουν ή διότι δεν ξέρουν πώς να διαχειριστούν τις ‘τυχαίες’ παύσεις στην ομιλία ή στις συνομιλίες. Αυτό κατά συνέπεια, μπορεί να προξενεί ζητήματα στην επικοινωνία, στις διαπροσωπικές σχέσεις, στο επαγγελματικό πλαίσιο και στη δημόσια ομιλία. Αυτό που λέω εγώ κάποιες φορές, αντίκτυπο στην προσωπική, κοινωνική και επαγγελματική σφαίρα. Όμως, αν κάποιος ασκηθεί και μάθει να αξιοποιεί τις παύσεις, τότε θα δει ότι κερδίζει ένα ακόμα πολύ όμορφο όπλο ή εργαλείο ή όργανο, ή χρώμα στην παλέτα έκφρασης, στην καθημερινή του επικοινωνία. Τι να κάνει με τις παύσεις; Τι συμβαίνει όταν γίνεται μία παύση; Ίσως… Δεν ξέρω τι να πω, δεν θυμάμαι, έχω αμηχανία, δεν ξέρω τι σκέφτεται ο συνομιλητής μου ή οι άλλοι συνομιλητές μου. Πώς όμως μπορώ να επωφεληθώ από μία παύση ώστε τελικά να μείνω παρών/παρούσα στο παιχνίδι της επικοινωνίας, επωφελούμενος ή επωφελούμενη από την παύση;

Πρακτικά βήματα για επαγγελματίες ή ερασιτέχνες.

Είμαστε στην αρχή του 2026 και σε μεγάλο βαθμό τίθεται ο ρυθμός για όλο το έτος, όπως και το χρώμα, όπως και η υφή. Θέλω να σε παροτρύνω να βάλεις στη ζωή σου τα χρώματα της κίνησης και της φαντασίας, όπως ίσως ένας καλλιτέχνης ή ένας ηθοποιός, να εντάξεις κάποια από αυτά τα στοιχεία στην καθημερινότητά σου, είτε έχουν να κάνουν με το ζέσταμα, είτε με την κίνηση, είτε με τη φαντασία στο σώμα ή στη φωνή, ώστε να δώσεις νέο νόημα στη ζωή σου, στην έκφρασή σου και στις σχέσεις σου με τους άλλους ανθρώπους. Θα δεις πώς αυτά τα στοιχεία μπορούν να εντάξου και άλλες νότες στην καθημερινότητά σου, διεγείροντας τη διαδικασία της νευροπλαστικότητας. Μπορείς να ξεκινήσεις κάποιο εργαστήριο ή κάποιο μάθημα θεάτρου ή χορού που ταιριάζει στα δική σου προσωπικότητα. Μπορείς να εντάξεις στοιχεία αυτοσχεδιασμού είτε στο λόγο, είτε στην κίνηση ευρύτερα, είτε στο χορό. Τόλμα διαφορετικά πράγματα, τόλμα διαφορετικά είδη χορού, τόλμα διαφορετικά είδη θεάτρου ή μουσικής και δες στην πορεία, πώς αυτό μπορεί να εμπλουτίσει την καθημερινότητά σου εκφραστικά ή εκπαιδευτικά.

Ποια δράση επιλέγεις;

Αυτά τα εργαστήρια υπάρχουν σε πολλά επίπεδα, από αρχάριο και ερασιτεχνικό, μέχρι μαθήματα για ανθρώπους με περισσότερη εμπειρία. Ακόμα και αν είσαι επαγγελματίας πάντα έχεις περιθώριο βελτιωθείς. Αν είσαι επαγγελματίας σε παροτρύνω να γνωρίσεις καινούργια συστήματα, να εκλεπτύνεις τις γνώσεις σου που έχεις ήδη, να τις μοιραστείς με άλλους συναδέλφους ή να τις μοιραστείς με ανθρώπους που δεν τα γνωρίζουν επαγγελματικά αυτού του είδους τα στοιχεία. Από όποιο background και αν προέρχεσαι, να δεις πώς αυτά τα χαρακτηριστικά βοηθάνε στο ταξίδι της αυτογνωσίας. Το ταξίδι της αυτογνωσίας είναι ένα μαγικό ταξίδι για τον άνθρωπο που αναλαμβάνει τις ευθύνες του και θέλει να ζήσει με έναν τρόπο θετικό, αφήνοντας ένα θετικό αποτύπωμα στην κοινωνία. Η καλλιτεχνική έκφραση και δημιουργία όπως και το Coaching εντάσσονται μέσα στο μονοπάτι αυτογνωσίας με ποικίλους τρόπους, δομημένους ή πιο αφηρημένους, δημιουργικούς, συστηματικούς ή ελεύθερους.

Μπορείς να εξελίξεις την έκφραση, αλλά μπορείς να βάλεις και ένα πιο εξειδικευμένο ατομικό στόχο. Ίσως επιλέγεις έναν random-ευρύ στόχο όπως, για παράδειγμα, θα δοκιμάσω να κάνω μαθήματα αυτοσχεδιασμού, ή κάτι αρκετά πιο συγκεκριμένο, όπως λεπτομέρειες που θέλεις να μάθεις για τη φωνή και για την κίνησή σου. Υπάρχει κάποια ιδιαίτερη μορφή χορού που θέλεις να ασκήσεις; Ενδεχομένως, να επιθυμείς τη βελτίωση των σχέσεων ή τη διεύρυνση της έκφρασής σου μέσα από το συνδυασμό τέχνης και φύσης. Τι πεδία, πιστεύεις, ότι μπορεί να ανοίξει στη φαντασία σου σε ευρύτερο πλαίσιο έκφρασης, το σώμα, η φωνή και το συναίσθημα; Αλλά και ποιο συγκεκριμένο στόχο θα μπορούσες να βάλεις για να βελτιωθείς μέσα στο 2026;

Εποικοινωνία: https://feminines.gr/contact/